Konkurs Dobroczyńca Kultury Polskiej został ogłoszony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z inicjatywy Zamku Królewskiego w Warszawie. Celem konkursu Dobroczyńca Kultury Polskiej jest ukazanie roli instytucji i osób prywatnych we wspieraniu i rozwoju życia kulturalnego Polski, upowszechnianie i promowanie możliwości finansowania kultury spoza środków budżetowych. Dzięki takiemu wsparciu zostało zorganizowanych wiele ważnych imprez, spektakli, koncertów, wystaw i remontów konserwatorskich. Wyrazem uznania za udział w tych przedsięwzięciach jest przyznanie przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego tytułu Dobroczyńcy Kultury Polskiej oraz statuetki i dyplomu w trzech kategoriach: Sponsor, Ofiarodawca i Opiekun Medialny.

Tytuł Dobroczyńca Kultury Polskiej w kategorii Sponsor jest przyznawany za sfinansowanie wydarzenia lub przedsięwzięcia kulturalnego takiego jak: wystawa, spektakl, imprezy, festiwal, konkurs, plener, wydawnictwo itp.

Tytuł Dobroczyńca Kultury Polskiej w kategorii Ofiarodawca jest przyznawany za współtworzenie kolekcji, oddawanie dzieł sztuki w depozyt, ofiarowanie i udostępnianie budynków lub gruntów na cele kulturalne, stałe dotowanie instytucji lub cyklicznych wydarzeń kulturalnych, ufundowanie nagrody, stypendium, powołanie fundacji lub instytucji kultury, renowację dzieł sztuki, fundowanie wyposażenia technicznego instytucji kultury, tworzenie własnej kolekcji sztuki.

Tytuł Dobroczyńca Kultury Polskiej w kategorii Opiekun Medialny jest przyznawany za wsparcie medialne wydarzeń lub stałej działalności instytucji kultury na zasadach współpracy. Do konkursu mogą być zgłaszane osoby fizyczne lub instytucje, które w znaczący sposób wspierają kulturę wysoką. Kandydatów do nagrody mogą zgłaszać jednostki samorządu terytorialnego, stowarzyszenia, fundacje, instytucje kultury i organizatorzy przedsięwzięć.

Na tegoroczną, pierwszą edycję konkursu Dobroczyńca Kultury Polskiej, nadesłano 172 wnioski. W kategorii Sponsor – 113, w kategorii Ofiarodawca – 44, w kategorii Opiekun Medialny – 15. Tylko jeden z nadesłanych wniosków odrzucono ze względów formalnych – został wysłany po regulaminowym terminie. Jury konkursu, powołane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wybiera laureatów spośród zgłoszonych i zakwalifikowanych do konkursu kandydatów. Tegoroczne Jury obradowało w składzie:


Poszczególni członkowie Jury wskazali po dwóch kandydatów w każdej kategorii, którzy jako nominowani zostali zaprezentowani Jury zebranemu na obrady pod przewodnictwem pana Piotra Żuchowskiego, Sekretarza Stanu w MKiDN. W tajnym głosowaniu wyłoniono pięciu laureatów konkursu, po dwóch równorzędnych laureatów w kategorii Sponsor i Ofiarodawca oraz jednego w kategorii Opiekun Medialny. Oficjalne ogłoszenie wyników I edycji konkursu Dobroczyńca Kultury Polskiej oraz wręczenie nagród laureatom odbyło się 26 listopada 2008 roku o godz. 12⁰⁰ w Zamku Królewskim w Warszawie.

Przedsięwzięcia kulturalne oraz wszelkie działania na rzecz kultury, opisane w nadesłanych do organizatorów wnioskach wskazują, jak wielki udział w szeroko pojętym życiu kulturalnym w Polsce mają prywatni i instytucjonalni sponsorzy, i jak wiele wspaniałych i prestiżowych wydarzeń odbyło się dzięki ich finansowemu, a także osobistemu zaangażowaniu. Festiwal Filmowy w Gdyni, Festiwal Filmowy Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu, Festiwal Wyspiański 2007, Festiwal Wratislavia Cantans, otwarcie Pałacu Biskupa Erazma Ciołka w Krakowie to tylko niektóre przykłady spośród wielu wielkich przedsięwzięć, kształtujących obraz polskiego życia kulturalnego oraz gusty i dobry smak polskiego społeczeństwa. Warto wspomnieć o takich wystawach jak: „ Imago Florae” w Zamku w Pieskowej Skale, „Skarby znad Morza Czarnego…” w Muzeum Narodowym w Krakowie, „Alfons Mucha (1860 – 1939)”, „Złoty wiek malarstwa flamandzkiego, Rubens, Van Dyck, Jordaens 1608 – 1678” w Muzeum Narodowym w Warszawie. Wszystkie one były organizowane przy wydatnym wsparciu sponsorów. Narodowe instytucje kultury, takie jak Zamek Królewski w Warszawie, Zamek Królewski na Wawelu, czy Muzeum Narodowe w Warszawie są wspierane przez sponsorów i ofiarodawców takich jak PZU, PKO BP, Polkomtel, Bank BPH, Orlen i wielu innych. Także dzięki nim udostępniają swoje zbiory publiczności, organizują wystawy czasowe i mogą rozwijać działalność edukacyjną. Sponsorzy współfinansują przeprowadzanie zajęć, zakup materiałów, a także finansują tworzenie pracowni do prowadzenia warsztatów dla dzieci i młodzieży. Doskonałym przykładem jest w tym przypadku Bank BZ WBK, który pokrył koszty powstania nowoczesnej pracowni w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki.

Obraz byłby niepełny, gdyby nie dobroczyńcy lokalni, tacy jak np. firmy Vox Industrie czy Alstom Power. To oni na swoim terenie w znaczącym stopniu przyczyniają się do aktywnej obecności życia kulturalnego w zakresie zarówno tzw. kultury wysokiej – wystawy, koncerty symfoniczne, jak i kultury bardziej popularnej – festiwale jazzowe, konkursy poezji, występy kabaretowe.
Działalność dobroczyńców jest również pomocna w utrzymaniu i zabezpieczaniu infrastruktury i obiektów kulturalnych tych zabytkowych i tych nowszych, będących miejscem spotkania z kulturą oraz w wyposażaniu ich w sprzęt niezbędny do pełnego funkcjonowania. PZU SA ufundował zabezpieczenia przeciwpożarowe i przeciwwłamaniowe w Muzeum Narodowym w Krakowie, Firma Ciech wyremontowała fasadę Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie, Stephen Salzbrenner wyposażył Wydział Reżyserii Dźwięku w warszawskim Uniwersytecie Muzycznym w aparaturę najnowszej generacji.

Wśród nominowanych do nagrody znajdujemy niezwykłych darczyńców, ofiarowujących swą pasję i zamiłowania, takich jak Rodzina Romerów, pan Wiesław Chrzanowski, państwo Zofia i Antoni Witowie. Przekazują oni nie tylko rodzinne kolekcje, ale także własny majątek np. grunty.

Bardzo ważną rolę odgrywają Opiekunowie Medialni. Z uwagi na szczupłość środków finansowych, jakie instytucje kultury mogą wyasygnować na promocję wydarzeń kulturalnych, dobra współpraca z mediami jest niezwykle ceniona. Działania reklamowe, promocyjne i PR opierają się w znacznym stopniu na współpracy z partnerami i patronami medialnymi. Na podstawie wniosków można stwierdzić, że najbardziej zaangażowana w promocję kultury jest prasa - dzienniki lokalne, lokalne dodatki do wydań ogólnopolskich np. Gazety Wyborczej. Warto także zwrócić uwagę, że obok lokalnych oddziałów Polskiego Radia i TVP pojawiają się media typowo komercyjne np. RMF FM i RMF Classic.