200 LAT MUZEALNICTWA WARSZAWSKIEGO. DZIEJE I PERSPEKTYWY.

518 s., 67 il. kolorowych, 59 il. czarno-białych, nakład 500 egz. cena: 85 zł ISBN - 83-7022-160-2, ISBN - 13:978-83-7022-160-7.

AMERYKAŃSKA PRZYJAŹŃ. HERBERT HOOVER A POLSKA

Hoover Institution Stanford University 2004; teksty w jęz. polskim i angielskim, 199 s.+ 13 s. nlb, 105 il. cz.b. i 9 kol.; oprawa miękka, cena: 25 zł ISBN 83-912463-6-1

Publikacja towarzyszy wystawie, przygotowanej przez Instytut Hoovera, czynnej w Zamku od 12 listopada 2004 do 16 stycznia 2005, poświęconej działalności Herberta Hoovera na rzecz pomocy Polsce w czasie obu wojen światowych i po ich zakończeniu. Opracowana została przez Zbigniewa L. Stańczyka i zespół pracowników Instytutu Hoovera. Zasadniczą część książki stanowi tekst prof. Mariana Marka Drozdowskiego, prezentujący postać Herberta Hoovera, cenionego eksperta górniczego, działacza społecznego, polityka i prezydenta Stanów Zjednoczonych, a zwłaszcza jego zasługi w niesieniu pomocy polskiemu społeczeństwu dotkniętemu tragicznymi skutkami działań wojennych. Autor charakteryzuje sytuację na ziemiach polskich w czasie I wojny światowej, opisuje polityczne zabiegi o odzyskanie przez Polskę niepodległości, podkreślając udział Hoovera w tym zakresie oraz jego współpracę z Ignacym J. Paderewskim, przedstawia formy i zakres organizowanej przez Hoovera i Stany Zjednoczone pomocy Polsce po I wojnie światowej, w ramach Amerykańskiej Administracji Pomocy i po II wojnie, w postaci dostaw UNRRA.
Bardzo starannie przygotowana i atrakcyjnie opracowana graficznie publikacja zawiera bogaty wybór fotografii obiektów prezentowanych na wystawie - przede wszystkim znakomitych, nie znanych w Polsce, nieraz wstrząsających zdjęć, a także dokumentów, rysunków, map i plakatów - pochodzących głównie ze zbiorów Instytutu Hoovera i Herbert Hoover Presidential Library, opatrzonych podpisami i obszernymi komentarzami. Cennym uzupełnieniem książki są liczne cytaty z przemówień i tekstów Hoovera oraz z dokumentów jego współpracowników, służące przybliżeniu postaci bohatera i idei przyświecających jego działalności.

Arkady Kubickiego

Warszawa 2009, 59 s., streszczenia w j ang., oprawa miękka, nakład 1600 egz., 55 ilustracji, ISBN 978-83-7022-181-2, cena 19,90 zł

BERNARDO BELLOTTO - SEKRETY JEGO MALARSTWA.

Prace konserwatorskie przy obrazach Bellotta 2000-2003: teksty w jęz. polskim i włoskim, 76 s., 33 il. cz.-b. i kolor., oprawa miękka, nakład 1000 egz.; Warszawa 2003, cena: 19 zł ISBN 83-7022-139-4

NAKŁAD WYCZERPANY

Katalog wystawy czynnej w Zamku Królewskim od 16 grudnia 2003 r. do 29 lutego 2004 r. Publikację otwiera esej autorstwa prof. Andrzeja Rottermunda oraz artykuł Pawła Sadleja, charakteryzujący przebieg prac konserwatorskich przy obrazach Canaletta, a także przedstawiający najważniejsze problemy, z którymi musieli zmierzyć się konserwatorzy. Zasadniczą częścią publikacji jest katalog, prezentujący szczegółowo przebieg prac konserwatorskich przy każdym z obrazów oraz zawierający duże barwne ilustracje, pozwalające podziwiać płótna po konserwacji.

CIENIE I ŚWIATŁA. CZTERY WIEKI MALARSTWA FRANCUSKIEGO

Ombres et lumieres. Quatre siecles de peinture française Katalog wystawy w Zamku Królewskim w Warszawie, 18 marca - 19 czerwca 2005 Wersja polsko-francuska, 344 s., 148 il. kolor., 1 il. cz.-b, 8 esejów, 117 not, bibliografia, cena: 25 zł

Katalog Cienie i światła to pełna i kompetentna dokumentacja zgromadzonych na wystawie 117 arcydzieł malarstwa francuskiego. Obok podstawowych informacji o poszczególnych obiektach, jak czas ich powstania, materiał i technika oraz miejsce przechowywania, w notach katalogowych znaleźć można informacje o twórcach dzieł, wnikliwe omówienie okoliczności ich powstania, miejsca w dorobku artysty, wreszcie analizę formy i przesłania symbolicznego. Część katalogową poprzedzają obszerne eseje pióra komisarzy wystawy, Emmanuela Starcky'ego i Fabrice'a Hergotta, znakomicie wprowadzające w złożoną problematykę zapowiadaną tytułem wystawy. Teksty te wnikliwe i nowatorsko przedstawiają rolę światła i cienia w rozwoju malarstwa francuskiego ostatnich czterech stuleci. Ważne miejsce w katalogu zajmują też artykuły polskich badaczy o wpływie malarstwa francuskiego na rozwój tej dziedziny sztuki w Polsce. Wartość tej monumentalnej, dwujęzycznej edycji podnosi jej bardzo atrakcyjna szata graficzna.

FINANSE I DZIAŁALNOŚĆ BUDOWLANA DWORU KRÓLEWSKIEGO W LATACH 1626-1629, Walter Leitsch

Warszawa 1999, wersja polsko-niemiecka, 118 s. + 124 s., 4 il. czarno-białe, cena 25 zł, ISBN 83-7022-103-3

Podstawą publikacji są przechowywane w Riksarkivet w Sztokholmie 2 tomy Rachunków Królewskich: przychodów i wydatków z lat 1626-1629, osobno dworu Zygmunta III i królowej Konstancji, uzupełnione innymi źródłami, głównie korespondencją z archiwów Wiednia, Berlina, Monachium, Sztokholmu, Rzymu i bibliotek (Czartoryskich, Biblioteki PAN w Kórniku) oraz zapisami Rachunków Królewskich z Archiwum Głównego Akt Dawnych. W części I autor omawia źródła i wysokość dochodów króla i królowej, a następnie szczegółowo przedstawia strukturę ich wydatków w formie zestawień tabelarycznych: źródłowych i opracowanych przez siebie. W części II, poświęconej inwestycjom budowlanym, zapoznaje w skrócie z przebiegiem prac w czasie rozbudowy wazowskiej Zamku w latach 1595-1625, a następnie analizuje wydatki z lat 1626-1629 na rozbudowę i urządzenie Zamku Królewskiego i Zamku Ujazdowskiego. Praca profesora Leitscha, oparta na nie wykorzystanych do tej pory w literaturze dotyczącej Zamku Królewskiego dokumentach z Archiwum Skarbu Koronnego, wzbogaca dotychczasową wiedzę o dworze królewskim i Zamku w okresie rozpoznanym dotąd w niewielkim stopniu.

FRAGMENTY. SZKICE Z TEORII I FILOZOFII SZTUKI, Wiesław Juszczak

Warszawa 1995, 193 s., cena 5,0 zł, ISBN 83-7022-057-6

Autor od wielu lat uznawany jest za "jeden z największych autorytetów polskiej humanistyki [...], godnego kontynuatora dawnych estetów i myślicieli, dla których nie istniały jeszcze zatomizowane 'dyscypliny naukowe', lecz istniał jeden kosmos kultury, który czynili przedmiotem refleksji. Książka, "mówiąca o wartościach najwyższych", jest zbiorem jego esejów i niewielkich rozpraw oraz jednego wywiadu, publikowanych w różnych periodykach, głównie na łamach "Znaku" w latach 1983-1994.

GABINET RYCIN KRÓLA STANISŁAWA AUGUSTA, Teresa Kossecka

Warszawa 1999, streszczenie w języku angielskim, 284 s., 223 il. kolorowe, cena 30 zł, ISBN 80-7022-091-6

Pierwsza pełna monografia prezentująca jeden z najbardziej interesujących, a zarazem najmniej dotąd spopularyzowany królewski zbiór rycin, rysunków artystycznych, projektów architektonicznych i dekoracyjnych oraz woluminów ilustrowanych i albumów z XVI-XVIII w. (dotychczasowe opracowania przedstawiały kolekcję jedynie jako część zbioru graficznego Biblioteki Uniwersyteckiej). Autorka zwraca uwagę na wartość dokumentalną i historyczną zespołu, w którym znalazł swe odbicie wieloaspektowy mecenat artystyczny ostatniego króla.

W części I (Dzieje kolekcji) przedstawia losy zbioru od chwili założenia go przez Stanisława Augusta po dzień dzisiejszy (obliczany za życia króla na około 100 000 obiektów, po 200 latach istnienia przetrwał zaledwie w jednej trzeciej), w części II (Kolekcja) omawia zawartość zbiorów i ich znaczenie dla artystów polskich w XVIII i XIX w.

Szczególnie cenny jest zespół projektów architektonicznych i dekoracyjnych powstałych na zamówienie króla. Przy odbudowie wielu budynków zniszczonych w czasie II wojny, a zwłaszcza Zamku Królewskiego w Warszawie, korzystano z zachowanych w tym zbiorze projektów i ikonografii.

GALERIA LANCKOROŃSKICH. OBRAZY Z DARU PROFESOR KAROLINY LANCKOROŃSKIEJ DLA ZAMKU KRÓLEWSKIEGO W WARSZAWIE, Dorota Juszczak, Hanna Małachowicz

Warszawa 1998, 84 s., 4 il. czarno-białe, 25 il. kolorowych, cena 10 zł, ISBN 83-7022-089-4

Katalog stałej galerii obrazów, otwartej 8 sierpnia 1998 r., prezentuje niezwykłą kolekcję podarowaną Zamkowi Królewskiemu w Warszawie przez Panią Profesor Karolinę Lanckorońską w dniu 26 października 1994 r. Trzon zbioru stanowią obrazy należące niegdyś do króla Stanisława Augusta. Prawdziwym klejnotem są tu dwa dzieła Rembrandta van Rijn: Uczony przy pulpicie (tzw. Ojciec żydowskiej narzeczonej) oraz Portret młodej kobiety (tzw. Żydowska narzeczona). W katalogu, oprócz opisu obiektów, znajdziemy zarys historii zbiorów Rzewuskich i Lanckorońskich, sięgającej drugiej połowy wieku XVIII.

GDAŃSZCZANIN W SŁUŻBIE KRÓLÓW POLSKICH. MALARZ DANIEL SCHULTZ, Bożena Steinborn

236 s., 36 il. cz.-b. i 32 il. kolorowe., aneksy źródłowe, streszcz. w jęz. niem., Warszawa 2004, Cena: 15 zł, ISBN 83-7022-145-9

Pierwsza monografia portrecisty Daniela Schultza (ok. 1615-1683), nadwornego malarza Jana Kazimierza, Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III autorstwa uznanej specjalistki od malarstwa europejskiego okresu nowożytnego. Spróbowała ona ustalić, które z licznych portretów królewskich są własnoręcznym dziełem Daniela Schultza, a także związać z nim kilka obrazów anonimowego autorstwa. Badanie dokumentów w archiwach znacznie wzbogaciło wiedzę o życiorysie artysty. Zasługą autorki jest również wskazanie holenderskich i flamandzkich artystów, których dzieła oddziałały na Daniela Schultza w czasie studiów w Niderlandach. Książka zawiera także kompletny katalog dzieł Schultza, szczegółowo prezentujący 51 obrazów i rycin, wraz z przytoczonym obszernym piśmiennictwem.

GENERALNY INWENTARZ MEBLI I INNYCH RUCHOMOŚCI ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W ZAMKU KRÓLEWSKIM SPORZĄDZONY W MARCU 1795

Warszawa 1997, wersja francusko-polska, przekład i opracowanie Natalia Ładyka, 240 s., 25 il. czarno-białych, 20 il. kolorowych, cena 19 zł, ISBN 83-7022-073-8

Inwentarz zapoznaje z wyglądem i wyposażeniem wnętrz zamkowych w ostatnich latach panowania Stanisława Augusta. Jest cennym źródłem informacji o sposobach urządzania i dekorowania wnętrz pałacowych w XVIII w., wykorzystywanym także w trakcie odbudowy Zamku. Spis obejmuje sale reprezentacyjne i apartament prywatny króla, sale sejmowe, kancelarie Rady i Królewską oraz mieszkania rodziny królewskiej i osób związanych z dworem. W inwentarzu wyszczególniono wszystkie meble oraz przedmioty dekoracyjne, jak świeczniki, zegary, garnitury kominkowe, wazy, tkaniny, a także część rzeźb. Wiele z tych przedmiotów - dzieł sztuki - jest prezentowanych obecnie w salach zamkowych.

HERKULES I DAWID Z RODU JAGIELLONÓW, Anna Boczkowska

Warszawa 1993, obszerne streszczenie w języku angielskim, 410 s., 237 il. czarno-białych, 12 il. kolorowych, cena 9 zł, ISBN 83-7022-027-4

NAKŁAD WYCZERPANY

Książka jest odkrywczą, interdyscyplinarną syntezą osiągnięć polskiej myśli humanistycznej XV stulecia w kontekście programów ideowych dwóch arcydzieł rzeźby tej epoki - pomników nagrobnych Władysława Jagiełły i Kazimierza Jagiellończyka z katedry na Wawelu, ukazanych na tle ich powiązań z odrodzeniową kulturą artystyczną i intelektualną Florencji.

Na uwagę zasługują zwłaszcza wyniki analizy motywów odkrytych przez autorkę w dekoracji rzeźbiarskiej sarkofagu Jagiełły, wskazujące, iż dzieło to wykonano w warsztacie jednego z największych rzeźbiarzy odrodzenia - Donatella we Florencji. Ze względu na przedstawiony w książce bogaty materiał faktograficzny i źródłowy, obejmujący swym zakresem historię sztuki, historię, filozofię i teologię, a także dzięki obszernemu zbiorowi ilustracji, tabel chronologicznych oraz bibliografii, publikacja ta jest ważnym źródłem informacji zarówno dla studentów i badaczy, jak i pracowników naukowych.

INWENTARZ ZAMKU KRÓLEWSKIEGO W WARSZAWIE Z 1837 ROKU, przekład i oprac. Agnieszka Moczulska

Warszawa 2002, 200 s., 4 il. czarno-białe, 15 il. kolorowych, cena 10 zł, tekst w języku rosyjskim i polskim

Prezentowana publikacja jest już drugim, wydanym drukiem, spisem elementów wyposażenia Zamku (w 1997 opublikowano inwentarz Zamku Królewskiego z 1795). Sporządzony w języku rosyjskim inwentarz z 1937 przybliża czasy, gdy Zamek pełnił funkcję rezydencji i urzędu namiestnika Królestwa Polskiego Iwana F. Paskiewicza, był siedzibą najwyższych dostojników państwowych, miejscem pracy i zamieszkania urzędników i funkcjonariuszy równych szczebli. Przedstawiając szczegółowo wyposażenia i wystrój wnętrz zamkowych w okresie po upadku powstania listopadowego, Inwentarz jest niezwykle cennym źródłem informacji z zakresu historii kultury materialnej i kultury - ze względu na znaczną drobiazgowość opisu inwentarz ma szczególne znaczenie dla poznania sztuki użytkowej XIX w.

JANA MATEJKI DZIEJE CYWILIZACJI W POLSCE, Ewa Suchodolska, Marek Wrede

Warszawa 1998, 116 s., 12 il. kolorowych, 12 plansz konturowych, cena 30 zł, ISBN 83-7022-093-2

Album jest próbą przybliżenia jedynego w swoim rodzaju malarsko-literackiego dzieła Jana Matejki, stanowiącego stały element wystroju sal zamkowych (depozyt Muzeum Narodowego w Warszawie). Złożyło się na nie 12 szkiców olejnych namalowanych w latach 1888-1889, którym towarzyszą autorskie komentarze. Dzieło to, prezentujące najważniejsze wydarzenia, zjawiska i procesy składające się na dzieje państwa polskiego i jego kultury, stanowi swoistą kwintesencję i zarazem podsumowanie twórczości Matejki.

Istotne trudności z odbiorem zawartych w obrazach treści ideowo-dydaktycznych skłoniły autorów do próby ich wyjaśnienia. We wstępie omawiają światopoglądowe i naukowe podstawy twórczości Matejki na tle poglądów środowiska tzw. krakowskiej szkoły historycznej, z którą był mocno związany. W esejach towarzyszących reprodukcjom obrazów zapoznają czytelnika z przedstawianymi faktami i zjawiskami historycznymi, także postaciami występującymi na obrazach, a w toku dalszej analizy starają się wyjaśnić symbolikę i złożone ideowe przesłania artysty - zarazem historyka i filozofa. Załączone plansze konturowe są próbą pełnej identyfikacji około 300 postaci wymienionych w opisach Matejki z osobami przedstawionymi na obrazach.

JAN MATEJKO. KONSTYTUCJA 3 MAJA. HISTORIA • OBRAZ • KONSERWACJA, Marek Wrede, Hanna Małachowicz, Paweł Sadlej

56 s., 32 il. kolorowe i czarno-białe, oprawa miękka, nakład 700 egz., cena 10,00 zł; ISBN 978-83-7022-0

JAN ZACHWATOWICZ. W STULECIE URODZIN.

Warszawa 2000, 164 s., 94 il. czarno-białe, 11 il. kolorowych, cena 20 zł ISBN 83-7022-107-6

Książka pod redakcją Małgorzaty Pleskaczyńskiej i Piotra Majewskiego jest wydawnictwem towarzyszącym wystawie pod tym samym tytułem, zorganizowanej w Zamku Królewskim. Publikacja przypomina życie i działalność profesora Jana Zachwatowicza (1900-1983), wybitnego polskiego architekta i historyka architektury, któremu zawdzięczamy m. in. odbudowę, po zniszczenia II wojny, Starego Miasta, katedry Św. Jana oraz Zamku Królewskiego w Warszawie. Publikacja przypomina młodość Jana Zachwatowicza spędzoną w Petersburgu, pracę na Politechnice Warszawskiej w okresie międzywojennym, organizację tajnego nauczania oraz działania mające na celu ratowanie dzieł sztuki w latach okupacji i działalność w wielu organizacjach polskich i międzynarodowych w okresie po 1945 r. Publikacja zawiera kilkanaście szereg esejów przypominających sylwetkę Jana Zachwatowicza i analizujących jego dorobek, napisanych przez przyjaciół, uczniów i współpracowników profesora: Aleksandra Gieysztora, Stanisława Jankowskiego "Agatona", Stanisława Lorentza, Marię Janion, Andrzeja Tomaszewskiego i in. Uzupełnieniem są obszerne kalendarium życia Jana Zachwatowicza i bibliografia jego prac. Dużym walor książki stanowi bogaty materiał ilustracyjny, na który składają się fotografie profesora i jego rodziny, widoki miejsc i zabytków, z którymi był związany, a także reprodukcje jego prac: szkiców, projektów i planów architektonicznych; niektóre z nich nie były wcześniej publikowane.
Publikacja jest wspólnym dziełem pracowników Zamku Królewskiego i Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, a zgromadzenie tak wielu materiałów było możliwe dzięki pomocy rodziny profesora Jana Zachwatowicza.

JÓZEF SIMMLER 1823-1868

Wydawca - Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1993, katalog w wersji niemiecko-polskiej, 110 s., 54 il. czarno-białe, 8 il. kolorowych, cena 25 zł, ISBN 83-7100-056-1

NAKŁAD WYCZERPANY

Autorem koncepcji i komisarzem wystawy jest Elżbieta Charazińska.
Katalog wystawy polskiego malarza o szwajcarskim rodowodzie powstał dzięki współpracy trzech instytucji kulturalnych: Zamku Królewskiego w Warszawie, Muzeum Polskiego w Rapperswilu oraz Muzeum Narodowego w Warszawie.
Poza częścią katalogową opracowanie zawiera kalendarium życia i twórczości artysty oraz dzieje osiadłej w Warszawie rodziny Simmlerów.

KAWALEROWIE I STATUTY ORDERU ORŁA BIAŁEGO

Warszawa 2008, s. 362, oprawa twarda, nakład 500 egz., 13 il., ISBN 978-83-7022-178-2, cena 59,00 zł

KONTAKTY ARTYSTYCZNE KRÓLEWICZA WŁADYSŁAWA ZYGMUNTA WAZY Z ANTWERPIĄ / PRINCE LADISLAUS SIGISMUND VASA'S ARTISTIC CONTACTS WITH ANTWERP Ryszard Szmydki

Warszawa 1993, tekst w jęz. polskim i angielskim, 174 s., 10 il. czarno-białych i kolorowych, cena 35 zł, ISBN 83-7022-128-9

Książka Ryszarda Szmydkiego jest kolejną już jego pracą poświęconą mecenatowi polskich Wazów. Tym razem autor koncentruje się na osobie Władysława Wazy, który, jeszcze jako następca tronu, odbył podróż po Europie zachodniej i południowej. Autor na podstawie niepublikowanych do tej pory archiwaliów (zestawione na końcu książki) odtwarza kontakty zawiązane ze środowiskami artystycznymi, przybliża osoby pełnomocników polskiego królewicza i podejmuje próbę identyfikacji możliwie największej liczby dzieł sztuki spośród pojawiających się w dokumentach. Z książki dowiadujemy się o działalności Jana Bierensa, pośredniczącego w zakupie obrazów Jana Breughla, tapiserii brukselskich, a także m.in. instrumentów muzycznych. Przybliżono też osobę Jorisa Descampa, pośrednika w kontaktach królewicza z Peterem Paulem Rubensem. Z tym samym artystą spotykał się również Piotr Żeroński, któremu być może zawdzięczamy sprowadzenie do Polski obrazu Rubensa Ukrzyżowanie (dawniej w Kaliszu). Szczególnie dużo miejsca Szmydki poświęcił osobie i działalności francuskiego szlachcica Mathieu Rouaulta, zaufanego agenta królewicza Władysława Wazy od 1625 r.
Odnalezione wykazy dzieł sztuki dały badaczowi podstawę do oceny charakteru dawnej kolekcji Władysława Wazy. Wobec faktu, iż wiele z dzieł nie zachowało się, autor musiał odwołać się do innego rodzaju źródeł, takich jak np. obraz przedstawiający Kunstkamerę Władysława Wazy (ok. 1626; Zamek Królewski w Warszawie). Szmydki stawia ciekawą hipotezę, iż obraz ten miał służyć nie tyle wiernemu przedstawieniu kolekcji, co nieść treści np. o charakterze moralizatorskim.

KORONACJE WIZERUNKÓW MARYJNYCH W CZASACH BAROKU. ZJAWISKO KULTUROWE I ARTYSTYCZNE, Andrzej Józef Baranowski

ok. 250 s., il. cz.-b. i kolor., oprawa twarda. ISBN 83-7022-137-8; ISBN 83-89101-23-8 cena 40 zł

Osiemnastowieczne koronacje słynących cudami obrazów i rzeźb przedstawiających wizerunki Marii Panny należą do szczególnych i oryginalnych zjawisk kultury staropolskiej. W żadnym innym kraju Europy Środkowej w dobie baroku akty koronacji tego typu obiektów kultowych nie wystąpiły w takiej skali i w tak bogatej oprawie artystycznej. W książce wykorzystane zostały mało znane źródłowe relacje z przebiegu uroczystości koronacyjnych, przechowywane w zbiorach publicznych w kraju i za granicą. Zawierają one cenne informacje z dziedziny kultury i sztuki, a zwłaszcza architektury okazjonalnej, okolicznościowej plastyki oraz muzyki, teatru i fajerwerków. Na ich podstawie autor ukazuje różne aspekty zjawiska koronacji na terenie przedrozbiorowej Rzeczypospolitej: dewocyjne, obyczajowe, historyczne i artystyczne, rozpatrując je także w kontekście Rzymu i katolickich krajów habsburskich.

KRAJ SKRZYDLATYCH JEŹDŹCÓW. SZTUKA W POLSCE 1572-1764

Wydawca - Art Services International, Alexandria, Virginia 2000, 380 s., 50 il. czarno-białych, 150 il. kolorowych cena 45 zł, ISBN 0-300-07815-4

NAKŁAD WYCZERPANY

Polska wersja katalogu wystawy zorganizowanej przez Zamek Królewski na Wawelu i Zamek Królewski w Warszawie, prezentowanej w Stanach Zjednoczonych w sezonie 1999/2000 i w Zamku warszawskim w roku 2000. Ekspozycja poświęcona sztuce i kulturze doby baroku w Polsce obejmuje sto pięćdziesiąt obiektów najwyższej klasy artystycznej: obrazy, rzeźby, tkaniny, ceramikę i szkło, broń, a także paramenty liturgiczne i elementy dekoracji funeralnych. Zgromadzone eksponaty, wsparte obszernymi esejami autorstwa wybitnych historyków, historyków architektury i sztuki: Thomasa DaCosta Kaufmanna, Adama Zamoyskiego, Jana K. Ostrowskiego, Piotra Krasnego, Zdzisława Żygulskiego jun., dają kompletny obraz Rzeczypospolitej od drugiej połowy XVI do drugiej połowy XVIII w., pokazując nasz kraj jako obszar stykania się i zupełnie wyjątkowego przenikania różnych kultur, wyznań i poglądów estetycznych. Starannie wyselekcjonowane i przedstawione w katalogu dzieła sztuki, gromadzone lub zamawiane zarówno przez monarchów i magnatów, jak i przez przedstawicieli drobnej szlachty i środowiska kościelne, są najbardziej wyrazistym świadectwem bogactwa spuścizny artystycznej doby baroku.

KRONIKA ZAMKOWA

"Kronika Zamkowa" jest kroniką działalności naukowej, wystawienniczej i edukacyjnej. Informuje także o postępie prac konserwatorskich, rekonstrukcjach, wykopaliskach, o aktualnych darach i nabytkach oraz spotkaniach i imprezach o charakterze naukowym, kulturalnym i artystycznym.

Tom 40 zawiera artykuły: R. Szmydkiego - o eksporcie marmurów w czasach Zygmunta III, A. Sołtys - o podróży prymasa Michała Poniatowskiego do Włoch, M. D. Kossowskiego - o Orderze Janina ze skarbca w Nieświeżu, H. Widackiej o grafice portretowej J. G. Prixnera, A. Saratowicz - o klasycystycznej wazie podarowanej żonie ambasadora Francji w 1935 r. oraz D. Łuniewicz-Koper - wspomnienie o Januszu Ziembińskim.

Tom 41 zawiera artykuły m.in.: D. Juszczak o obrazie Lucasa van Valckerborcha Odpoczynek w czasie ucieczki do Egiptu z końca XVI w., K. Wiśniewskiego o archiwaliach dotyczących Zamku Królewskiego w czasach saskich. K. Jursz-Salvadori przybliża sylwetkę hajduka Stanisława Augusta - Henryka Butzaua, a A. Chiron-Mrozowska, postać królewskiego bibliotekarza M. L. Reverdila. W tomie znalazła się też relacja K. Łubieńskiej o wystawie sztuki polskiej Kraj skrzydlatych jeźdźców w Stanach Zjednoczonych.

W tomie 42 znalazły się m.in. artykuły poświęcone historii i kulturze Polski w czasach Wazów. Teksty W. Kopczyńskiego i P. Delesa przybliżają różne aspekty stosunków politycznych Rzeczpospolitej, H. Widacka opracowała ikonografię Katarzyny Jagiellonki, R. Szmydki odtwarza dzieje tapiserii odzyskanych przez Zygmunta III w Sztokholmie, a M. Wrede zestawia źródła dotyczące prac prowadzonych w królewskich rezydencja w l. 30. i 40. XVII w. Mecenat Stanisława Augusta przybliżają artykuły H. Kowalskiego - o serii płócien zamówionych w Paryżu, a przeznaczonych do Przedpokoju Senatorskiego Zamku i K. Jursz-Salvadori, podejmującej próbę identyfikacji niektórych osób uwiecznionych na obrazach Canaletta.

Podwójny tom 43-44 zawiera materiały z sesji zorganizowanej w 30. rocznicę rozpoczęcia odbudowy Zamku Królewskiego. Znalazły się tu artykuły naukowe, relacje i wspomnienia kilkunastu osób - zarówno historyków i historyków sztuki, jak i architektów czy projektantów - które przypomniały okoliczności odbudowy Zamku Królewskiego i tworzenia w nim muzeum. Cenną częścią publikacji jest aneks, zawierający m.in. nazwiska członków Obywatelskiego Komitetu Odbudowy Zamku Królewskiego oraz listę osób i instytucji, które uczestniczyły w odbudowie bryły zamkowej i wyposażaniu wnętrz. Uzupełnieniem tomu są rysunki i fotografie, niekiedy mało znane, pochodzące z okresu dyskusji nad kształtem Zamku i z lat odbudowy.

Tom 45 "Kroniki Zamkowej" otwiera przekrojowy artykuł Anny Szkurłat poświęcony motywom kwiatowym stosowanym w dekoracji ceramiki od starożytności do końca XIX w. Ryszard Szmydki, opierając się na dokumentach Archives generales du Royaume w Brukseli, próbuje ustalić, czy i kiedy holenderski portrecista Pieter Claesz. Soutman był w Polsce i jakie portrety rodziny królewskiej z dynastii Wazów mógł wówczas namalować. Dla Mieczysława Sicińskiego cennym źródłem do poznania początków umundurowania wojsk polskich i saskich okazują się portrety wojskowe z czasów panowania Wettinów w Polsce. Sposób przedstawienia Stanisława Leszczyńskiego na miedziorytach Dominique'a Collina stał się punktem wyjścia do rozważań Hanny Widackiej nt. mecenatu króla w Lotaryngii. W artykułach Elżbiety Malanowskiej i Doroty Juszczak zostały zaprezentowane dwa obiekty zamkowe z czasów Stanisława Augusta: zaginiony po 1939 r. stół konsolowy Jeana-Louisa Prieura z Sali Tronowej oraz Pejzaż z pasterzami pędzla Pierre'a Marie Gaulta de Saint-Germain z dawnej galerii ostatniego króla, zakupiony w 2003 r. Przez Fundację Zbiorów im. Ciechanowieckich przy Zamku Królewskim w Warszawie. Angela Sołtys pisze o kontaktach Leonarda de Vegni, odkrywcy tartaru, z królewskim bratem, prymasem Michałem Poniatowskim, który był żywo zainteresowany tym wynalazkiem, wykorzystywanym w produkcji rzeźbiarskich artykułów dekoracyjnych. Wątek powstania listopadowego łączy dwa ostatnie artykuły: Macieja Choynowskiego o marmurowej parze dziecięcych posążków ze zbiorów Łazienek Królewskich, pochodzącej najprawdopodobniej z kolekcji gen. Ludwika hr. Paca, aktywnego uczestnika powstania, oraz tekst Rafała Mroczka, prezentującego dwa rosyjskie pistolety skałkowe odkryte w 1998 r. w piwnicy pałacu Pod Blachą.

Tom 46 w całości poświecony Jubileuszowi XX-lecia koncertów zamkowych, obchodzonemu w roku 2003. Z tej okazji odbyło się seminarium 400 lat muzyki w Zamku Królewskim w Warszawie, poprzedzone spotkaniem z nauczycielami pod hasłem Muzyka w szkołach dawnej Rzeczypospolitej - edukacja muzyczna wczoraj i dziś. W "Kronice" zostały zamieszczone wszystkie referaty wygłoszone podczas obu dni seminarium. W dyskusji poświęconej roli Zamku jako centrum kultury muzycznej Warszawy i Rzeczypospolitej głos zabrali muzykolodzy polscy i zagraniczni (Drezno), muzycy praktycy, nauczyciele oraz historyk sztuki. Wypowiedzi Aliny Żórawskiej-Witkowskiej, Ulrike Kollmar, Szymona Paczkowskiego i Michaela Heinemana dotyczyły działalności muzycznej na królewskich dworach w Warszawie i Dreźnie, jej rozwoju i wzajemnych zależności. Edukacyjną rolę muzyki i kwestię kształcenia muzyków omówili w swych referatach: Elżbieta Witkowska-Zaremba, Barbara Przybyszewska-Jarmińska i Irena Poniatowska. Muzykom królewskim poświęcili swą uwagę: Jerzy Limon (muzycy angielscy na dworze Wazów), Barbara Przybyszewska-Jarmińska (Marcin Mielczewski), Jerzy Żak (lutniści w XVIII-wiecznej Warszawie) i Elżbieta Zwolińska (muzycy Zygmunta Augusta). Największemu kompozytorowi w historii polskiej muzyki poświęciła swoje wystąpienie Irena Poniatowska, przedstawiając krytyczno-naukowe interpretacje dotyczące Chopina oraz interpretacje pianistyczne jego dzieł. Dla uczestników seminarium bardzo ciekawe okazało się spojrzenie historyka sztuki, który podjął kwestię ikonografii muzycznej w sztuce, analizując tematy i motywy muzyczne zawarte w obiektach ze zbiorów zamkowych. W "Kronice" znalazło się także podsumowanie dyskusji nauczycieli nt. wychowania muzycznego metodą Carla Orffa (oprac. Katarzyna Jakóbczak-Drążek) i&nsp;dyskusji zamykającej seminarium (oprac. Anna Kocięcka). Tom zamyka kalendarium wydarzeń zamkowych w 2003 roku.

Podwójny tom 47-48 otwiera artykuł Hanny Widackiej na temat poloniców portretowych w druku Gerarda de Roo, wydanym w 1621 r. w Augsburgu, znajdującym się w zbiorach Biblioteki Narodowej. Zawiera on kilkanaście mało dotąd znanych ikonografom wizerunków polskich monarchów z dynastii Piastów i Jagiellonów oraz Piastówien i Jagiellonek zaślubionych książętom i cesarzom habsburskim. Portrety, wykonane w technice drzeworytniczej, są tym cenniejsze, że ilustrują dawniejsze źródła malarskie bądź rysunkowe, m.in. tzw. Sammlung von Kleinportrats - zbiór 141 portretów Habsburgów, przechowywany dawniej na zamku w Ambras, a obecnie w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu. Anna Kalinowska omawia w swoim artykule zagadnienia ceremoniału dyplomatycznego na dworze pierwszych Stuartów, tj. za panowania Jakuba I i Karola I, kiedy to nastąpiły istotne zmiany w funkcjonowaniu angielskiego dworu królewskiego w stosunku do okresu elżbietańskiego. Ewolucja form stosowanych w kontaktach władców z obcymi dyplomatami dotyczyła zarówno miejsca i sposobu powitania posłów, jak też ich kontaktów z władcą oraz przestrzeni ceremonialnej. Angela Sołtys z kolei przedstawia historię zamówienia złożonego w 1791 r. przez króla Stanisława Augusta u Angeliki Kauffman na portret księżnej Giuliany Santacroce. Jako jedno z najlepszych XVIII-wiecznych płócien w polskich zbiorach stanowi dziś ozdobę Zielonego Gabinetu pałacu w Łazienkach. Dzieje powstania i sprowadzenia do Polski tego obrazu kierują uwagę na osobę portretowanej, która w polskiej literaturze była dotąd mylnie utożsamiana z Marianną z Waldsteinów markizą Santa Cruz. Artykuł Barbary Grątkowskiej-Ratyńskiej traktuje o wieloletnich próbach przygotowania nowej aranżacji tronu dla króla Stanisława Augusta, zakończonych w 1786 r. realizacją, której podstawę stanowiły propozycje zaczerpnięte z rysunków różnych projektantów, m.in. J. Ch. Kamsetzera, J. B. Plerscha i F. Bouchera. Kształt ostatecznej wersji projektu nadał jednak sam król. Katarzyna Jursz-Salvadori stawia w swoim artykule tezę, że w grupie postaci umieszczonych przez Bernarda Bellotta w obydwu wersjach obrazu Elekcja króla Stanisława Augusta Poniatowskiego przedstawiony został wnuk malarza Edward. Twierdzenie to przeczy dotychczasowemu przekonaniu badaczy, iż postacią tą jest najmłodsza córka Bellotta, Franciszka. Izydor Grzeluk poświęca swój artykuł zachowanym w Muzeum Narodowym w Warszawie elementom symbolicznym dekoracji Sali Senatorskiej, wykorzystanym w czasie koronacji Mikołaja I w Zamku Królewskim w 1829 r. Opisuje ich symbolikę, stan zachowania i burzliwe dzieje. Tematem artykułu Małgorzaty Redlak są dwa niepublikowane dotąd zabytki perskiego rękodzieła artystycznego z epoki kadżarskiej, pochodzące z kolekcji Teresy Sahakian, a znajdujące się obecnie w zbiorach Zamku Królewskiego - szkatuła dordż i drzwi dar - obydwa bogato zdobione kompozycjami malarskimi w rodzaju miniatur. Istotnym elementem dekoracji drzwi są też inskrypcje w formie rubajatów. Interpretację utworów poetyckich z drzwi dar podejmuje Ivonna Nowicka w eseju o genezie i charakterze wieloznaczności w poezji perskiej. Wiesław Olszowicz podejmuje natomiast próbę udokumentowania, że podczas odbudowy Zamku Królewskiego, zarówno w jego fasadach, jak i wnętrzach użyto wielu oryginalnych elementów kamiennych wydobytych z ruin, co zostało poprzedzone ich drobiazgową inwentaryzacją i analizą petrograficzną, historyczną oraz techniczną. Ponowne wbudowanie oryginalnych fragmentów, będących "duszą historyczną" Zamku, obrazują rysunki wykonane przez autora, czynnie uczestniczącego w odbudowie. Poza artykułami naukowymi w "Kronice" znalazły się omówienia wystaw (Teatr i Fiesta w Europie Habsburgów. Złoty wiek kultury hiszpańskiej, Reality machines - Maszyny rzeczywistości, W świecie porcelany, Bernardo Bellotto. Sekrety jego malarstwa, Igor Mitoraj. Rzeźby i rysunki, Ryciny Rembrandta), relacje z uroczystych obchodów rocznic (Jubileusz 80-lecia profesora Andrzeja Ciechanowieckiego, znanego kolekcjonera i niezwykle zasłużonego dla zamku mecenasa kultury, oraz 430. rocznic uchwalenia Konfederacji Generalnej Warszawskiej), a także prezentacje programów, dokonań i zamierzeń Zamku Królewskiego w zakresie działalności oświatowej i edukacyjnej, autorstwa Barbary Grosfeld oraz Marii Brodzkiej-Bestry. Tom zamyka kalendarium wydarzeń zamkowych w 2004 r.

Tom 49-50 "Kroniki Zamkowej" zawiera materiały z seminariów naukowych, zainicjowanych przez prof. Andrzeja Rottermunda w 2002 r., na których merytoryczni pracownicy Zamku Królewskiego prezentują wyniki swoich badań naukowych i działań edukacyjnych. Niniejszy tom otwiera tekst Ewy Suchodolskiej o funkcji i roli kancelarii na dworze książąt mazowieckich w XIV i 1. ćwierci XV w. Co jest prawdą, a co legendą w dotychczasowej wiedzy nt. serii 23 medali z wizerunkami królów polskich według Bacciarellego, sygnowanych przez nadwornych medalierów Stanisława Augusta - Jana Filipa Holzhaeussera i Jana Jakuba Reichla, próbuje rozstrzygnąć Marta Męclewska. Postać Stanisława Augusta jako mecenasa sztuki i kolekcjonera rzeźb przybliża tekst Artura Badacha, ukazujący gust władcy i kierunek jego zainteresowania sztuką europejską, a także środowisko artystów działających w tym okresie na dworze polskim lub z nim współpracujących. Historię gemm, bardzo kruchych, delikatnych i rzadko eksponowanych obiektów przedstawia Bogna Arnold-Rutkiewicz, prezentując zamkową kolekcję odlewów gemm. Zagadnienia dotyczące architektury oraz przeobrażeń Zamku Królewskiego w Warszawie - bryły i jego otoczenia - w XIX i na początku XX w. omawia Małgorzata Pleskaczyńska-Chylińska na podstawie zachowanych źródeł ikonograficznych. Tekst, bogato ilustrowany, traktuje także o funkcjonowaniu Zamku w okresie porozbiorowym, kiedy utracił swe symboliczne znaczenie, stając się rezydencją władz zaborczych. Beata Gadomska i Marek Makowski kreślą portrety dwóch wybitnych jednostek z 1. połowy XX w.: Dominika Witke-Jeżewskiego, kolekcjonera i mecenasa sztuki, fundatora i prezesa wielu towarzystw artystycznych, oraz Szymona Jaxa-Konarskiego, badacza i znawcy genealogii i heraldyki, autora licznych monografii różnych rodzin szlacheckich. Wanda Wojtyńska natomiast prezentuje działalność Państwowych Zbiorów Sztuki, instytucji powołanej w 1922 r. do administrowania kolekcją państwową utworzoną po traktacie ryskim w wyniku rewindykacji dzieł sztuki z Rosji oraz gromadzenia obiektów współczesnej sztuki polskiej. Poza artykułami naukowymi z seminariów w "Kronice" znalazły się recenzje z wystaw czasowych w Zamku Królewskim (Amerykańska przyjaźń - Herbert Hoover a Polska, Cienie i światła. Arcydzieła malarstwa francuskiego 1600-2000, Stanisław Leszczyński. Król Polski księciem Lotaryngii) i Wystawy kobierców kaukaskich ze zbiorów Fundacji Teresy Sahakian na Zamku w Malborku, a także relacja Marii Brodzkiej-Bestry z dwóch najważniejszych wydarzeń programu edukacyjnego Bernardo Bellotto - ambasador kultury: festiwalu teatralnego i seminarium w Nieborowie oraz omówienie XV Festiwalu Muzyki Dawnej na Zamku Królewskim autorstwa Anny Kocięckiej. Tom zamyka kalendarium wydarzeń zamkowych w 2005 r.

Podwójny tom 1-2/51-52/2006 otwiera artykuł Mariusza Karpowicza, poświęcony czterem obrazom Szymona Czechowicza, znajdującym się w warszawskim klasztorze sióstr Wizytek. Ryszard Mączyński opisuje polskie wota składane w katedrze św. Wita w Pradze dla św. Jana Nepomucena, świętego bardzo popularnego w 1. poł. XVIII w. Barbara Grątkowska-Ratyńska poświęca swój tekst barokowej szafie ze zbiorów Zamku (nr inw. ZKW/170), uściślając jej atrybucję. Hanna Widacka, opierając się na dokumentach ze zbiorów Biblioteki Narodowej, omawia szatę graficzną trzech druków funeralnych, poświęconych królowi Stanisławowi Leszczyńskiemu i jego córce Marii, zaślubionej Ludwikowi XV. Angela Sołtys przedstawia graficzny portret matki króla Stanisława Augusta, kasztelanowej krakowskiej Konstancji z Czartoryskich Poniatowskiej (ok. 1696-1759) z 1793 r. znajdujący się w zbiorze królewskim Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Dla Mieczysława Sicińskiego portret młodego króla jako wodza i zwierzchnika Wojsk Rzeczypospolitej Obojga Narodów, namalowany w latach 1767-1768, jest przyczynkiem do przeprowadzenia wnikliwej analizy królewskiego stroju wojskowego wieku XVIII. O salach zamkowych w okresie powstania listopadowego traktuje artykuł Jerzego Gutkowskiego. Natomiast Halina Galera w artykule Zamek Królewski okiem botanika odnajduje w wybranych salach ekspozycyjnych Zamku Królewskiego w Warszawie rośliny w motywach dekoracyjnych oraz dokonuje ich identyfikacji. Kolejne teksty to materiały z seminariów zamkowych, na których merytoryczni pracownicy Zamku Królewskiego mają okazję przedstawić szerszemu gronu wyniki swoich badań naukowych i działań edukacyjnych. Artykuły te są kontynuacją rozpoczętego w poprzednim numerze "Kroniki" cyklu. Przedstawiono tu referaty Natalii Ładyki, Anny Saratowicz-Dudyńskiej Brązy wykonane przez Philippe'a Caffieriego L'aîné dla Stanisława Augusta, Aliny Dzięcioł Stanisław August Poniatowski i jego księgozbiór - w świetle źródeł zachowanych w Bibliotece Narodowej Ukrainy w Kijowie, Anny Szkurłat Manufaktura porcelany w Korcu - stan badań oraz jej związki z porcelaną europejską oraz Marii Śladowskiej Działalność społeczna i polityczna Ignacego Jana Paderewskiego w świetle dokumentów z lat 1917-1941 z Archiwum Zamku Królewskiego w Warszawie.
Temat niekonwencjonalnych form udostępniania zbiorów muzealnych porusza Maria Zawartko-Laskowska w artykule Botaniczna wędrówka po salach Zamku Królewskiego, uzupełnionym materiałami dydaktycznymi w formie ilustrowanego miniprzewodnika botanicznego po salach zamkowych.
Poza artykułami naukowymi w "Kronice" znalazły się także recenzje z wystaw czasowych w Zamku Królewskim (Za Ojczyznę i Naród. 300 lat Orderu Orła Białego, Solidarność 1830. Niemcy i Polacy po powstaniu listopadowym, Siedem grzechów głównych. Ryciny z Gabinetu Rycin Polskiej Akademii Umiejętności w Bibliotece Naukowej PAU i PAN w Krakowie, Polska i Stolica Apostolska. X-XXI wiek. Polonia et Sedes Apostolica. X-XXI saeculum, W blasku srebra... Srebra z XVI-XIX w. z ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów i współczesnej Polski ze zbiorów muzeów rosyjskich: Ermitażu w Sankt Petersburgu oraz Muzeów Moskiewskiego Kremla i Muzeum Historycznego w Moskwie), relacja ze spotkania z Ireną Sendlerową, Damą Orderu Orła Białego, informacja o promocji wydanego w Warszawie katalogu Natalii W. Raszkowan Chudożiestwiennoje sieriebro XVI-XVIII wiekow s tierritorii istoriczieskoj i sowriemiennou Rieczi Pospolitoj w Muziejach Moskowskowo Kriemla [Artystyczne srebro z XVI-XVIII w. z terytorium historycznej i współczesnej Rzeczypospolitej w Muzeach Moskiewskiego Kremla], która odbyła się w Orużejnej Pałacie w Muzeach Moskiewskiego Kremla w Moskwie w dniu 27 kwietnia 2006 r., a także teksty dotyczące hejnału Zamku Królewskiego i XVI Festiwalu Muzyki Dawnej.
Barbara Grątkowska-Ratyńska i Romuald Zając (Na miarę królewskich potrzeb) prezentują sylwetkę zmarłego niedawno warszawskiego stolarza artystycznego Zygmunta Dzierli.
Uzupełnieniem tomu jest kalendarium wydarzeń zamkowych z 2006 r., opracowane przez Izabelę Witkowską-Martynowicz.

Streszczenie numeru 41/2001
Streszczenie numeru 42/2002
Streszczenie numeru 47-48/2004
Streszczenie numeru 49-50/2005
Streszczenie numeru 51-52/2006
Streszczenie numeru 53-54/2007
Streszczenie numeru 55-56/2008
Streszczenie numeru 57-58/2009
 

LES POLONAIS ET LA LEGION D'HONNEUR. EXPOSITION A L'OCCASION DU BICENTENAIRE DE LA CREATION DU GRAND-DUCHE DE VARSOVIE PAR NAPOLEON

Polacy i Legia Honorowa. Wystawa z okazji dwusetnej rocznicy utworzenia Księstwa Warszawskiego przez Napoleona wydanie w języku francuskim, 68 s., 33 il. kolorowe, oprawa miękka, nakład 600 egz., cena 25,00 zł, ISBN 978-83-7022-165-2

Publikacja towarzysząca wystawie prezentowanej w Muzeum Armii w Paryżu w dniach 3 maja - 6 czerwca 2007, a zorganizowanej z inicjatywy Polskiej Sekcji Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy Członków Legii Honorowej przez Zamek Królewski w Warszawie przy współpracy Muzeum Wojska Polskiego dla uczczenia dwusetnej rocznicy utworzenia Księstwa Warszawskiego.
Prezentację obiektów poprzedzają dwa obszerne, bogato ilustrowane eseje: pierwszy, Jarosława Czubatego, Polska epoka napoleońska: państwo, prawo i sen o szpadzie, opisujący historię powstania Księstwa Warszawskiego, rolę i znaczenie Napoleona zwłaszcza w kształtowaniu nowoczesnych rozwiązań ustrojowych i prawnych na terenie Polski, oraz drugi Zbigniewa Dunina-Wilczyńskiego, Krótka historia odznaczeń Orderem Legii Honorowej, przedstawiający zarys dziejów Orderu Legii Honorowej na ziemiach polskich, od momentu powstania orderu po dzień dzisiejszy.
Część katalogowa zawiera krótkie opisy obiektów pochodzących zarówno ze zbiorów głównych muzeów polskich, jak i wypożyczonych od osób prywatnych.

MINIATURY WINCENTEGO LESSEURA I WALERII TARNOWSKIEJ Z DAWNEJ KOLEKCJI TARNOWSKICH Z DZIKOWA W ZBIORACH MUZEUM POLSKIEGO W RAPPERSWILU

Opracowała Halina Kamińska-Krassowska, Warszawa 1994, katalog w wersji polsko-niemieckiej, 203 s., 110 il. kolorowych, cena 10 zł, ISBN 83-902027-5-1

Katalog prezentujący unikalny zbiór miniatur z portretami osób z rodziny Tarnowskich, wybitnych postaci z dziejów Polski, ze scenami religijnymi i reprodukcjami dzieł wielkich mistrzów, m.in. Tycjana, Rembrandta, Rubensa. Autorem wstępu jest Janusz Morkowski, kustosz Muzeum Polskiego w Rapperswilu. Przedstawia w nim najnowszą historię dzikowskiej kolekcji, przekazanej Muzeum przez Artura hr. Tarnowskiego. W dalszej części opracowania Halina Kamińska-Krassowska omawia wcześniejsze losy zbioru, podejmując próbę jego artystycznej i historycznej oceny.

MOŹDZIERZE. KOLEKCJA KRZYSZTOFA GÓRSKIEGO Z GENEWY OFIAROWANA DO ZBIORÓW ZAMKU KRÓLEWSKIEGO W WARSZAWIE

Opracował Michał Gradowski, Warszawa 1998, 44 s., 91 il. czarno-białych, cena 5 zł, ISBN 83-7022-083-5

Katalog otwartej 30 marca 1998 r. stałej ekspozycji moździerzy, pochodzących z unikalnej w skali europejskiej kolekcji Krzysztofa Górskiego z Genewy, podarowanej Zamkowi Królewskiemu w Warszawie. Autor opracowania, Michał Gradowski, w krótkim wprowadzeniu poprzedzającym właściwy katalog, zapoznaje z historią powstawania zbioru liczącego blisko 100 obiektów, a także omawia trzy podstawowe typy moździerzy wraz z ich funkcją: moździerze do tłuczenia, moździerze do ucierania i stępa (moździerz kaszarski). Końcowe uwagi dotyczą wprowadzonej w katalogu terminologii oraz ustaleń na temat pochodzenia i datowania poszczególnych eksponatów. Publikacja jest pierwszym w Polsce opracowaniem tej grupy obiektów.

MUZEUM – PRZESTRZEŃ OTWARTA? WYSTĄPIENIA UCZESTNIKÓW SZÓSTEGO SYMPOZJUM PROBLEMOWEGO KONGRESU KULTURY POLSKIEJ 23-25.09.2009

70 s., ok. 14 il. kolorowych, format 145x210 mm, oprawa miękka, nakład 500 egz.; ISBN 978-83-7022-183-6, cena 19 zł

MUZYKA NA DWORZE AUGUSTA II W WARSZAWIE, Alina Żórawska-Witkowska

Warszawa 1997, streszczenie w języku niemieckim, 540 s., 109 il. kolorowych, cena 33 zł, ISBN 83-7022-078-9

Książka jest wszechstronnym omówieniem kultury muzycznej warszawskiego dworu Augusta II - teatru dworskiego, ruchu koncertowego, muzyki w kościele, salach teatralnych i koncertowych, jak również występujących w Warszawie artystów - zespołów, solistów, śpiewaków i tancerzy. Autorka odtwarza także ówczesny repertuar teatralny i koncertowy, co ze względu na ubóstwo materiału źródłowego było zadaniem szczególnie trudnym.

Pracę uzupełniają kalendarium imprez muzycznych i teatralnych oraz słownik muzyków, śpiewaków, tancerzy i aktorów.

MUZYKA NA DWORZE I W TEATRZE STANISŁAWA AUGUSTA, Alina Żórawska-Witkowska

Warszawa 1995, streszczenie w języku angielskim, 410 s., 85 il. czarno-białych, 15 il. kolorowych, cena 20 zł, ISBN 83-7022-056-8

Książka jest pierwszą publikacją wnikliwie analizującą rozwój i rozkwit muzyki w dobie oświecenia w Polsce, za panowania Stanisława Augusta. Poświęcona zagadnieniom organizacyjnym życia muzycznego w teatrze publicznym i na dworze królewskim, ukazuje kulturę muzyczną dworu i życie koncertowe na Zamku Królewskim w Warszawie i w Łazienkach. Książka szczegółowo informuje o losach królewskiej orkiestry, wirtuozach i kompozytorach, solistach i zespole baletowym, repertuarze muzycznym i instrumentarium. Oddzielny rozdział traktuje o związkach Stanisława Augusta z muzyką - muzycznej edukacji, gustach i mecenacie. Pracę uzupełnia aneks z kalendarium koncertów, zawierający około 100 haseł poświęconych dworskim kapelmistrzom, kompozytorom, wirtuozom, instrumentalistom itp.

NAGROBKI GOTYCKIE, Przemysław Mrozowski

Warszawa 1994, streszczenie w języku francuskim, 470 s., 152 il. czarno-białe, cena 17 zł, ISBN 83-7022-043-6

Praca wypełnia lukę w literaturze naukowej, prezentując pełne monograficzne opracowanie wszystkich zachowanych i znanych ze źródeł nagrobków gotyckich w Królestwie Polskim. Jej podstawą jest kompletne repertorium zestawiające podstawowe dane o wszystkich obiektach. Odsłania ono rozmaite aspekty funkcjonowania memorii nagrobnej w Polsce średniowiecznej: zagadnienia uwarunkowań funkcji społecznych, problematykę produkcji, a w tym kontekście proweniencji warsztatowej i stylu, wreszcie interpretacje treści symbolicznych i uniwersalnego przesłania ideowego.

NA SYBERYJSKIM TRAKCIE. POLACY W KRAJU TIUMEŃSKIM, Sergiusz Fiel

Warszawa 1999, streszczenie w języku angielskim, 148 s., 92 il. czarno-białe, indeks nazwisk, indeks nazw geograficznych, cena 10 zł, ISBN 83-7022-101-7

Autor książki, wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Oświatowo-Kulturalnego obwodu tiumeńskiego "Latarnik" i wiceprezes Kongresu Polaków w Rosji, jest wnukiem wywiezionego w 1941 r. ze Lwowa artysty malarza. Swą pracę poświęca dziejom Polaków na Syberii w różnych okresach czterechsetletniej historii rosyjskiej kolonizacji tego obszaru. W dziesięciu rozdziałach stanowiących oddzielne całości autor skupia uwagę na tej części Syberii, w której najwcześniej umocniło się panowanie rosyjskie, ugruntowane założonymi tam miastami: Tiumeniem (1586 r.) i Tobolskiem (1587 r.). Omawia kolejno rolę w rosyjskim opanowaniu Syberii, jaką w XVI-XVII w. odgrywali Kozacy "rejestru litewskiego", losy znanego rodu Poklewskich-Koziełł, dzieje świątyń katolickich w Tiumeni, Tobolsku i Iszymie, prezentuje rodzinę Malinowskich i Kulwieców oraz powikłaną historię portretu Juliana Niemcewicza, przechowywanego obecnie w zbiorach Galerii Sztuki w Tiumeni. W ostatnim rozdziale przedstawia otwarte w maju 1998 r. muzeum "Polacy w Kraju Tiumeńskim".

OD LUTRA PO BAUHAUS. SZTUKA I SKARBY KULTURY Z MUZEÓW NIEMIECKICH

Warszawa 2007, 336 s., il. kolorowe, oprawa miękka, nakład 1200 egz.,cena 30,00 zł, ISBN 978-83-7022-171-3

OGRÓD ZAMKU KRÓLEWSKIEGO W WARSZAWIE, Małgorzata Szafrańska

Warszawa 1994, 84 s., 40 il. czarno-białych, 12 il. kolorowych, cena 6 zł, ISBN 83-7022-047-9

Ogród Zamku Królewskiego w Warszawie jest pierwszą monografią naukową tego zabytku. Autorka, Małgorzata Szafrańska, omawia historię ogrodu monarszej rezydencji - najpierw książąt mazowieckich, potem królów, wreszcie prezydentów Rzeczypospolitej - od czasów średniowiecza po dzień dzisiejszy.
Historia 600 lat ogrodu zamkowego to prawdziwy przegląd dziejów stylów ogrodowych - projektów i realizacji najwybitniejszych twórców zatrudnianych na królewskim dworze. Ogród ten był zawsze integralną częścią Zamku, wnoszącą ważne treści i wplatającą w symboliczną strukturę rezydencji szczególne wątki i znaczenia. Był też ważnym dziełem sztuki, a szesnastowieczna grafika z jego widokiem jest najstarszym ikonograficznym zapisem w historii polskich ogrodów. Opracowywane obecnie projekty rozbudowy ogrodu mają przywrócić mu świetność, dopisując współczesny rozdział do wielowiekowej historii.

OPAT Z SAN MICHELE. GRAND TOUR PRYMASA PONIATOWSKIEGO I JEGO KOLEKCJE, Angela Sołtys

298 s., 65 il. kolorowych, 32 il. czarno-białych, oprawa miękka, nakład 500 egz., cena 99 zł ISBN 978-83-7022-177-5, streszczenie w języku angielskim

ORNAMENTA ECCLESIAE POLONIAE, SKARBY SZTUKI SAKRALNEJ WIEK X-XVIII

Wydawca - Dom Polski Sp. z o.o., Warszawa 1999, 200 s., 120 il. kolorowych, cena 50 zł, ISBN 83-911811-0-3

Katalog wystawy zorganizowanej dla uczczenia dwudziestolecia pontyfikatu Ojca Świętego Jana Pawła II. Przesłaniem twórców pokazu było zobrazowanie roli, jaką Kościół odegrał w dziejach kultury artystycznej w dawnej Polsce - od zarania chrześcijaństwa po wiek XVIII. Na wystawie zaprezentowane zostały dzieła sztuki najwyższej klasy, powstałe na potrzeby służby bożej. Po raz pierwszy w dziejach skarbce najbardziej szacownych polskich świątyń otworzyły drzwi przed szeroką publicznością. Katalog wzbogacają eseje Kościół katolicki a kultura artystyczna w dziejach Polski przedrozbiorowej Jerzego Kłoczowskiego, Złotnictwo w służbie Kościoła w Polsce (do końca XVIII wieku) Michała Woźniaka, Inventa sunt autem in erario Jerzego Pietrusińskiego, Ornamenta Ecclesiae Poloniae (w języku angielskim) Przemysława Mrozowskiego, Gobeliny katedry krakowskiej Marii Hennel-Bernasikowej.

Polska i Europa w dobie nowożytnej. L’Europe moderne : nouveau monde, nouvelle civilisation? Modern Europe – New World, New Civilization?

Warszawa 2009, 632 s., teksty w j. polskim, angielskim, francuskim i włoskim, oprawa twarda, nakład 300 egz., 20 il. kolor., 343 il. cz.-b., ISBN 978-83-7022-179-9, cena 149 zł

POLSKA I STOLICA APOSTOLSKA X-XXI W. POLONIA ET SEDES APOSTOLICA X-XXI SAECULUM

184 s., 95 il. kolorowych, oprawa twarda, nakład 660 egz. ISBN 83-7022-159-9

Publikacja towarzysząca wystawie przygotowanej przez Zamek Królewski w Warszawie i Stały Komitet Mediewistów Polskich na przyjazd do Polski Ojca Świętego Benedykta XVI, czynnej na Zamku Królewskim w dniach 24 maja - 2 lipca 2006 r.
Prezentację obiektów poprzedzają cztery eseje przypominające wielowiekowe związki Polski z Papiestwem - od zarania chrześcijaństwa w naszym kraju po dzień dzisiejszy. Część katalogowa zawiera krótkie polsko-angielskie opisy i zdjęcia 126 obiektów pochodzących z najpoważniejszych polskich archiwów, muzeów i bibliotek kościelnych oraz państwowych. Niektóre z dokumentów pokazane zostały publicznie po raz pierwszy poza miejscem swego przechowywania. Są wśród nich tak bezcenne archiwalia jak bulla protekcyjna Hadriana IV dla opactwa czerwińskiego z 1155 r., bulle kanonizacyjne - św. Stanisława z 1253 r. i św. Jadwigi z 1997 r., dokumenty związane z założeniem uniwersytetu krakowskiego z 1364 i 1397 r., bulle nominacyjne, m.in. Pawła VI mianująca Karola Wojtyłę arcybiskupem metropolitą krakowskim z 1964.
Książkę uzupełnia lista papieży od okresu średniowiecza.

PORCELANA DALEKOWSCHODNIA Z KOLEKCJI KRÓLA AUGUSTA II, Ilona Zatorska-Antonowicz

Warszawa 1997, wersja polsko-niemiecka, 32 s., 6 il. kolorowych, cena 9 zł, ISBN 83-7022-071-1

Opracowanie cennego zespołu naczyń porcelanowych, wśród nich okazałych waz dekoracyjnych, pochodzących z Chin i Japonii. W XVIII w. należały one do kolekcji porcelany króla Augusta II w Dreźnie. Dzisiaj zdobią wnętrza Zamku Królewskiego w Warszawie, przypominając o politycznych i artystycznych związkach polskiego dworu królewskiego z saskim dworem elektorskim w latach 1697-1763.

PRZEDWOJENNY UKŁAD ZABUDOWY ŚRÓDMIEŚCIA WARSZAWY W ŚWIETLE REZULTATÓW SPISU NIERUCHOMOŚCI I MIESZKAŃ Z 1919 ROKU, Peter J. Martyn

Warszawa 1999, obszerne autorskie streszczenie w języku angielskim, 96 s., 15 rycin, 6 kartogramów, 9 fot. czarno-białych, cena 10 zł, ISBN 83-7022-097-5

Autor analizuje przedwojenny układ zabudowy śródmieścia Warszawy na podstawie spisu nieruchomości i mieszkań, przeprowadzonego w 1919 r.
Ze względu na katastrofalne zmiany w układzie przestrzennym i w strukturze społecznej miasta, powstałe w wyniku II wojny światowej, spis ten nabiera szczególnego znaczenia. Jego rezultaty umożliwiły autorowi przeprowadzenie wnikliwej analizy specyficznego charakteru poszczególnych dzielnic Warszawy, z podkreśleniem roli kamienicy czynszowej jako dominującej formy budowlanej w ukształtowaniu się układu zabudowy do 1914 r. Końcowa część książki poświęcona została właśnie kamienicy czynszowej we współczesnym pejzażu miejskim. Dodatkową zaletą publikacji jest bogaty materiał ilustracyjny i statystyczny (ryciny, tabele, kartogramy, fotografie).

RAFAEL, TYCJAN - KSIĄŻĘTA MALARZY. POKAZ DWÓCH ARCYDZIEŁ Z FLORENCJI

Wydawca - Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1998, 65 s., 13 il. czarno-białych, 13 il. kolorowych, cena 24 zł, ISBN 83-87312-22-3

Katalog towarzyszył pokazowi, po raz pierwszy prezentowanych w Polsce (w Muzeum Czartoryskich w Krakowie i Zamku Królewskim w Warszawie), dwóch arcydzieł światowego malarstwa: Wenus z Urbino Tycjana oraz La Velata Rafaela. Oprócz przedstawienia arcydzieł i życiorysów artystów znajdziemy w nim interesujące eseje Dwa obrazy, dwa muzea, jedno miasto Cristiny Acidini Luchinat oraz Arcydzieła z Florencji i plugawa Wenus Doroty Dec i Janusza Wałka.

ROCZNIK WARSZAWSKI

Wydawnictwo varsavianistyczne o długoletniej tradycji, stanowiące ważne źródło wiedzy o przeszłości Warszawy.

Tom XXXI znanego wydawnictwa varsavianistycznego otwiera tekst wspomnieniowy Andrzeja Sołtana o profesorze Konradzie Zawadzkim, współtwórcy "Rocznika", a także jego wieloletnim współredaktorze. Rozprawy i artykuły zostały poświęcone związkom braci Załuskich z klasztorem ss. Wizytek (aut. Maria Cubrzyńska-Leonarczyk), dziejom firmy Lindley i synowie (Ryszard Żelichowski) i firmy ogrodniczej "C. Ulrich" (Jolanta Wiśniewska), mecenatowi Jana Nepomucena Leszczyńskiego (Joanna Frąckiewicz), nieznanym portretom rodzinnym Poniatowskich pędzla Bacciarellego (Dorota Juszczak, Hanna Małachowicz), zapomnianemu projektowi pomnika Tadeusza Kościuszki autorstwa Stanisława Jackowskiego (Maria Anacka-Łyjak) oraz pierwszemu badaczowi i konserwatorowi Zamku Królewskiego w Warszawie Kazimierzowi Skórewiczowi (Marek Wrede). W miscellaneach na szczególną uwagę zasługuje druk fragmentów stosunkowo niedawno ujawnionego i przetłumaczonego z języka rosyjskiego dziennika gen. Sokratesa Starynkiewicza, jednego z najbardziej zasłużonych prezydentów Warszawy. W dziale relacji z wystaw znalazły się dwa omówienia ekspozycji w Zamku Królewskim w Warszawie autorstwa ich komisarzy: Katarzyny Połujan Orzeł i Trzy Korony. Sasiedztwo polsko-szwedzkie nad Bałtykiem w epoce nowożytnej (XVI-XVIII w.) i Anny Kuśmidrowicz-Król Imago Poloniae. Dawna Rzeczpospolita na mapach, dokumentach i starodrukach ze zbiorów Tomasza Niewodniczańskiego.

Tom XXXII zawiera materiały z sesji naukowej "Historia Warszawy. Stan i potrzeby badań" zorganizowanej na jesieni 2003 roku przez Komitet Redakcyjny "RW", dyrekcję Zamku Królewskiego w Warszawie oraz Towarzystwo Przyjaciół Zamku. W 1960 roku twórcy pisma zainaugurowali jego służbę nauce dyskusją i publikacją jej wyników w postaci materiałów sesji podsumowującej wyniki badań nad historią Warszawy. Obecna publikacja jest próbą zbilansowania dorobku pokolenia i wytyczenia kierunków rozwoju varsavianistyki w zmienionych warunkach historycznych. Obraz badań, zarówno w podziale na epoki (wypowiedzi: Henryka Samsonowicza, Marii Boguckiej, Marii Nietykszy, Marka Drozdowskiego, Andrzeja Kunerta) jak i w ujęciu tematycznym: archeologia (Włodzimierz Pela), kartografia (Henryk Rutkowski), biografistyka (Andrzej Sołtan, Maria Wiśniewska), badania społeczne (Andrzej Karpiński), architektura, rzeźba malarstwo (Ryszard Mączyński, Marta Leśniakowska), życie muzyczne (Alina Żórawska-Witkowska), teatralne (Edward Krasiński), ruch naukowy (Stefan Ciepłowski), okazał się złożony i niejednoznaczny. Obok osiągnięć (opracowanie syntez dziejów Warszawy, katalogów architektury i encyklopedii, edycji źródeł) uwidoczniono niedostatki. Brak tomu średniowiecznego historii miasta, warszawskiego słownika biograficznego i historycznego atlasu Warszawy; brak także edycji inwentarzy mieszczańskich. Rozwój badań nad rodziną oraz społecznością ubogich unaocznił braki wiedzy na temat elit - patrycjatu i duchowieństwa, także środowisk zawodowych, religijnych i narodowych grup mniejszościowych, a z obszaru historii gospodarczej - także handlu i kredytu. Znaczny postęp nastąpił w badaniach wielu aspektów stołeczności Warszawy. W wypowiedziach uczestników i dyskutantów silnie zabrzmiały postulaty badań interdyscyplinarnych i porównawczych.
Zawartości tomu dopełniają: bogato ilustrowany monograficzny artykuł Ryszarda Mączyńskiego o warszawskiej kamienicy Jakuba Fontany i francuskiej genezie jej architektury oraz Piotra Majewskiego po raz pierwszy całościowo omawiający akcję ratowania dóbr kultury w powstaniu warszawskim i po jego upadku (tzw. Akcję pruszkowską); także recenzje (m.in. Karola Mórawskiego z książki Ireny Grzesiuk-Olszewskiej Warszawska rzeźba pomnikowa, Warszawa 2003); omówienia wystaw (m.in. autorstwa Teresy Fabiańskiej-Żurawskiej o wilanowskiej wystawie paradnych karet króla Jana III przetrwałych jako elementy wystroju ambony kościoła w Radaczu k. Szczecinka). Tom zamyka sprawozdanie Witolda Strausa z 30 lat działalności (mniej znanego niż powązkowski) Społecznego Komitetu Opieki nad Zabytkami Cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie.

Kolejny, XXXIII tom "Rocznika Warszawskiego" przynosi bogaty zestaw varsavianów (naukowych opracowań i materiałów źródłowych), obejmujących okres od średniowiecza po wiek XX. Wśród artykułów dotyczących ważnych dla wizerunku miasta obiektów na pierwszym miejscu wymienić należy materiały z sesji naukowej Warszawskie wizytki - skarbnica historii i kultury artystycznej (Zamek Królewski, 12 października 2004). Autorzy referatów: Andrzej Józef Baranowski, Jakub Sito, Maria Chodyko VSM, Michał Gradowski, Karol Guttmejer zaprezentowali nowe ustalenia dotyczące kontekstów politycznych fundacji warszawskiego klasztoru, budowy i treści ideowych ołtarza, zbiorów graficznych i pochodzących z królewskich darów, zbiorów rzemiosła artystycznego, a także najnowsze hipotezy dotyczące autorstwa projektu architektonicznego kościoła (Bay czy Chiaveri?).
Obraz Zamku Królewskiego wzbogacił się o ustalenia dotyczące ścierania się wpływów państwowej ideologii z zasadami postępowania konserwatorskiego w procesie odbudowy Zamku w latach 1944-1980 (Piotr Majewski). Katarzyna Jursz-Salvadori w artykule podsumowującym wyniki badań nad przemianami architektury pałacu Pod Blachą w latach 1770-1843 ujawniła nieznane dotąd jej elementy - rozbudowane skrzydło południowe z apartamentem pani de Vauban. Cenne dla historyków nie tylko Zamku Królewskiego jest wyczerpujące omówienie podstawowego zbioru źródeł do jego dziejów - inwentarzy generalnych Zamku z XVIII i XIX wieku (Krzysztof Wiśniewski). Badaczy dworu królewskiego zainteresuje tekst Teresy Chynczewskiej-Hennel prezentujący atrakcje karnawałowe (opery, balety) warszawskiego dworu Władysława IV w 1638 roku, widziane oczyma nuncjusza Maria Filonardiego. Tekst i edycja avvisa ujawniają bogactwo wciąż mało znanych źródeł: akt nuncjatury Biblioteki Watykańskiej.
Wiedzę o średniowiecznych obwarowaniach miejskich wzbogaciły badania zachowanych zdobień malarskich zewnętrznego muru obronnego, omówione przez Włodzimierza Pelę. Wiek XIX oświetlają teksty Elżbiety Mazur o pierwszym w Królestwie Polskim szpitalu dziecięcym doktora Antoniego Sikorskiego oraz Ryszarda Mączyńskiego o nieznanych aspektach biografii warszawskiego architekta Stanisława Zawadzkiego. Obok innych jeszcze materiałów (XVII-wieczne szklane lampki oliwne, XVIII-wieczna biblioteka Malarni zamkowej) tom zawiera recenzje z książek i wystaw varsavianistycznych oraz pro memoria poświęcone profesorom Piotrowi Biegańskiemu i Tomaszowi Strzemboszowi.

Tom XXXIV "Rocznika Warszawskiego" ukazuje, poprzez różnorodność zawartych w nim materiałów, jak bardzo nośnym jest obszar badań nad Warszawą. Patrząc z perspektywy historycznej środowisko miejskie jest uniwersalnym tematem badawczym, znakomicie odbijającym w swej mikroskali ogólniejsze problemy epok i różnych dziedzin historii.
Tom otwiera tekst biograficzno-recenzyjny autorstwa Stanisława Makowskiego poświęcony wybitnemu warszawianinowi i współpracownikowi "RW" - zmarłemu w 2006 roku Juliuszowi Wiktorowi Gomulickiemu. Problemom awansu miasta i formowania się jego stołecznych funkcji poświęcony jest artykuł Marka Wrede: Ku nowemu centrum Rzeczypospolitej. Stolice króla Stefana Batorego. Artykuł Urszuli Augustyniak: Siedziby sejmowe litewskiego magnata w Warszawie w 1. połowie XVII wieku, źródłowo otwiera niezbadany problem realiów życia przyjezdnych dostojników i funkcjonowania Warszawy jako miasta sejmowego. Tekst Teresy Chynczewskiej-Hennel (Oficjalne - poufne - towarzyskie. Wizyty włoskich dyplomatów na dworze dwóch ostatnich Wazów) prezentuje obrazy z dyplomatycznego życia dworu królewskiego w oparciu o źródła watykański. Artykuł Przemysława Delesa Warszawa w angielskich przewodnikach Murraya po Imperium Rosyjskim z lat 1839 i 1865 przynosi bogactwo zaskakujących spostrzeżeń i refleksji na temat Warszawy jako przedmiotu zainteresowania obcokrajowców. Artykuły Wojciecha Przybyszewskiego i Jakuba Grzegorza Malanowskiego wykorzystują źródłowo warszawską prasę 2. połowy XIX w. Pierwszy jest analizą warszawskiej działalności publicystycznej Władysława Wieczorkowskiego, drugi prezentuje poglądy społeczne środowiska konserwatystów w świetle publikacji warszawskiej "Niwy". Dział "Rozpraw" zamykają teksty dotyczące okupacji (Witolda Śmiśniewicza o konspiracyjnej produkcji materiałów wybuchowych) i wczesnego okresu powojennego (Janusza Durko o działalności i ludziach nieznanego szerzej Instytutu Pamięci Narodowej w latach 1945-1950).
Dział Miscellaneów zawiera teksty Grażyny Małgorzaty Lewandowskiej o odnalezionych w Bibliotece Publicznej numerach osiemnastowiecznego czasopisma "Currier de Pologne", Teresy Fabiańskiej-Żurawskiej analizujący typologicznie przedstawienia pojazdów konnych na warszawskich obrazach Canaletta oraz pełną technicznych realiów edycję inwentarza warszawskiej apteki z 1861 roku opracowaną przez Elżbietę Mazur.
Tom uzupełniają recenzje ostatnich publikacji varsavianistycznych oraz sprawozdania z wystaw i sesji naukowych odbytych w 2005 i 2006 roku.

„Rocznik Warszawski” t. XXXV.
Na rok 2007 przypadło wiele ważnych dla dziejów Warszawy obchodów rocznicowych. Znalazło to wyraz w zawartości publikowanego numeru. Tom otwiera biograficzny tekst Agaty Rafalskiej i Stefana Ciary, Stanisław Herbst – ostatni polihistor prezentujący naukową sylwetkę i dorobek założyciela i wieloletniego Redaktora Naczelnego „RW”, historyka i varsavianisty w setna rocznicę jego urodzin. Artykuł Elżbiety Grygiel i Pawła Jaskanisa, 200 lat muzeum Pałacu w Wilanowie. Historyczna rezydencja w przestrzeni społecznej podsumowuje dorobek artystyczny Roku Wilanowskiego i kreśli modelową wizję społecznych zadań muzeum-rezydencji. Tekst Henryla Rutkowskiego, Założyciele Towarzystwa Miłośników Historii przypomina postacie uczonych – twórców warszawskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego w stulecie jego założenia. Relacje z wystaw w Bibliotece Publicznej m. st. Warszawy i Muzeum Historycznym m. st. Warszawy autorstwa Grażyny Małgorzaty Lewandowskiej i Aleksandry Sołtan-Lipskiej dokumentują obchody 100 i 70 rocznicy powstania tych ważnych dla stolicy instytucji kultury; tekst Warszawa Lalki Bolesława Prusa Małgorzaty Górzyńskiej omawia wystawę Muzeum Literatury zorganizowaną w 160 rocznicę urodzin pisarza. Roman Nowoszewski przypomina dzieje i dorobek 85 lat funkcjonowania Towarzystwa Bibliofilów Polskich. Teksty w dziale „Rozprawy i artykuły”, prócz przedstawienia ceremoniału audiencji nuncjuszów apostolskich w Rzeczypospolitej za panowania Sasów autorstwa Krzysztofa Wiśniewskiego, w większości poświęcone są wiekowi XIX – problemom życia religijnego (Martyna Deszczyńska, Obchody Roku Jubileuszowego w Warszawie (1826-1827), społecznym poglądom elit na środowisko miejskie (Grzegorz Malanowski, Poglądy społeczne konserwatystów w świetle warszawskiej „Niwy” w latach 1875-1893) oraz problemom demograficznym i społecznym (Michał Kopczyński, Pobór do armii rosyjskiej w Warszawie i guberni warszawskiej, 1874-1913; Jolanta Sikorska-Kulesza, Prasa o „sądach doraźnych” nad prostytucją w Warszawie w 1905 roku); także zjawiskom kulturalnym (Agnieszka Dąbrowska, Warszawski szyk. O handlu w związku z modą damską w Warszawie w latach 1860-1914). Dział „Miscellanea” otwiera ważna publikacja źródłowa Almut Bues – nieznane opisy warszawskiego okresu życia (lata 1579-1582) kupca gdańskiego Martina Grunewega pochodzące z jego rękopiśmiennej księgi pamiętniczej ze zbiorów Biblioteki Gdańskiej PAN. Teksty materiałowo-inwentaryzatorskie dotyczące pałaców Pod Blachą (Katarzyna Jursz-Salvatori), Pałacu Prymasowskiego (Angela Sołtys) oraz ostatnich prac remontowych na południowym odcinku Krakowskiego Przedmieścia (Włodzimierz Pela), uzupełnia nieznana relacja Romana Jagielskiego o losie wyposażenia pałaców warszawskich wywiezionych do Moskwy w 1915 roku (wydał Jerzy Gutkowski). Zawartości tomu dopełniają recenzje pozycji varsawianistycznych (A. Rizzi, Canaletto w Warszawie < A. Rottermund>, K. Machlejdowa, Saga Ulrychowsko-machlejdowska <B. Skowrońska-Petrozolin>, Bibliografia Warszawy, t. VIII, red. J. Durko <M.M. Drozdowski).

ROMANTYZM. MALARSTWO W CZASACH FRYDERYKA CHOPINA

Wydawca - Dom Polski Sp. z o.o., Warszawa 1999, katalog w wersji polsko-angielskiej, 368 s., 99 il. czarno-białych, 104 il. kolorowe, cena 45 zł, ISBN 83-911811-1-1

Katalog wystawy zorganizowanej w ramach obchodów Międzynarodowego Roku Chopinowskiego. Autorem koncepcji, komisarzem wystawy i redaktorem naukowym katalogu jest Agnieszka Morawińska.
Po raz pierwszy malarstwo polskie pierwszej połowy XIX w. zaprezentowane zostało w kontekście sztuki europejskiej wespół z arcydziełami tej miary co obraz Eugéne'a Delacroix Grecja na ruinach Missolonghi. Czytelnik katalogu może się przekonać, że polskie życie artystyczne w owych czasach toczyło się żywo nie tylko w Warszawie i Paryżu, ale również we Florencji, Rzymie, Petersburgu i Dreźnie, a wielcy twórcy europejskiego malarstwa - François Gérard, Antoine Gros, Ary Scheffer, Paul Delaroche, Eugéne Delacroix, Wilhelm von Schadow i Franz Overbeck, mieli polskich klientów, mecenasów i przyjaciół. Część katalogową publikacji poprzedzają eseje napisane przez wybitnych polskich i obcych znawców tematu: Agnieszkę Morawińską - Konfrontacje z romantyzmem, Marię Poprzęcką - Chopin i malarstwo, Adama Zamoyskiego - Chopin. Duch romantyzmu, Leo J. Ewalsa - Ary Scheffer i Polska, Roberta Rosenbluma - O obrazie François-Mariusa Graneta, Andrzeja Pieńkosa - Obraz - pejzaż - historia. Romantyczne etiudy malarskie, Jensa Christiana Jensena - Caspar David Friedrich - wzór niemieckiego artysty romantycznego. Oddziaływanie w Niemczech i w Europie, J. Patrice Marandela - Paryż - Warszawa, Aleksandrę Melbechowską-Luty - Zagadkowy obraz Cypriana Norwida. Prezentowane obrazy pochodzą z kilkunastu muzeów i kolekcji polskich, a także z Musée des Beaux-Arts w Bordeaux, Galerii Drezdeńskiej, Luwru, Dordrechts Museum w Dordrechcie, Schäfer Museum w Schweinfurcie i Lwowskiej Galerii Obrazów.

SALA CANALETTA W ZAMKU KRÓLEWSKIM W WARSZAWIE

oprac. Maria Brodzka-Bestry, 20 s., 50 il. cz.-b. i kolor., oprawa miękka, nakład 3000 egz., Warszawa 2003, cena: 7 zł ISBN 83-7022-140-8

Kilka zagadek dla młodszej lub starszej publiczności, które pomogą przyjrzeć się jednej sali, obrazom w niej wiszącym i ich autorowi.

Przewodnik wydany z okazji wystawy Bernardo Bellotto - sekrety jego malarstwa jest przeznaczony głównie dla młodzieży z gimnazjów i szkół średnich. Znajdziemy w nim ilustracje przedstawiające fragmenty obrazów, które należy odnaleźć w Sali Canaletta. Dzięki postawionym zadaniom można poznać historię tej jednej sali w Zamku i drogę życiową Bernarda Bellotta zw. Canalettem, a także przyjrzeć się społeczeństwu stanisławowskiej Warszawy. Poszczególne części poświęcone są religii, handlowi i komunikacji oraz modzie, pracy i rozrywce. Ostatnia część to przewodnik mistrza Canaletta po architekturze Warszawy. W publikacji został także zamieszczony schemat rozplanowania obrazów w Sali Canaletta, ich krótki opis oraz życiorys Bellotta. Przewodnik został tak pomyślany, że może służyć zwiedzającym także po zamknięciu wystawy.

SIEDEM GRZECHÓW GŁÓWNYCH

Katalog wystawy w Zamku Królewskim w Warszawie, 13 marca-14 maja 2006 Przedruk katalogu wystawy Siedem Grzechów Głównych, wydanego w Krakowie w 2004 r. przez Międzynarodowe Centrum Kultury wersja polsko-angielska, 240 s., 125 il. cz.-b. (ryciny), oprawa miękka, nakład 2000 egz., Warszawa 2006, cena 15,00 zł ISBN 83-89273-11-X ISBN 83-7022-154-8

SKARBIEC KATERDY WILEŃSKIEJ

SKARBIEC KATERDY WILEŃSKIEJ Warszawa 2008, 256 s., oprawa miękka, nakład 1200 egz., ISBN 978-83-7022-175-1, cena 89,00 zł

SKARBY HABSBURGÓW.

Katalog wystawy pod red. W. Seipla Warszawa 2002, 240 s., 180 il. kolorowych, cena 50 zł,

Katalog wystawy zawierający 180 obszernych not przygotowanych przez specjalistów z Kunsthistorisches Museum w Wiedniu. Prezentują one wszystkie obiekty eksponowane na wystawie w Zamku Królewskim, zebrane w obrębie sześciu działów: Habsburgowie, Kolekcjonerstwo Habsburgów, Zbiory Starożytności, Zbiory Kunstkamery, Izba Myśliwska i Zbrojownia, Galeria Malarstwa.
Fachowo opracowane noty, zawierające bibliografię, oraz znakomitej jakości kolorowe fotografie wszystkich obiektów pozwalają na dokładne zapoznanie się z prezentowanymi na ekspozycji dziełami sztuki.
Publikację uzupełnia obszerna tablica chronologiczna, zestawiająca wydarzenia związane z dynastią Habsburgów na przestrzeni od XVI do XX w.

SKARB Z OGRODU KLASZTORNEGO W LUBIĄŻU, Borys Paszkiewicz

Warszawa 1993, 108 s., 359 il. czarno-białych, 6 il. kolorowych, cena 7 zł, ISBN 83-7022-039-8

NAKŁAD WYCZERPANY

W 1982 r. Wojskowa Służba Wewnętrzna, szukając poniemieckiego złota, odkryła przypadkowo skarb złotych i srebrnych monet, ukryty w 1740 r. w związku z dramatycznymi wydarzeniami w klasztorze lubiąskim w pierwszych miesiącach najazdu pruskiego na Śląsk. Większość znaleziska została nielegalnie sprzedana, a część przemycona za granicę przez agentów PRL-owskiego wywiadu. Odtworzenie pierwotnego stanu skarbu wymagało więc żmudnych dociekań i poszukiwań. W książce szczegółowo spisane i zilustrowane zostały składające się nań monety krajów habsburskich, śląskie, francuskie i niewielka liczba niemieckich. Na ich przykładzie przedstawiono obieg monetarny Śląska w pierwszej połowie XVIII w.

SOLIDARNOŚĆ 1830. NIEMCY I POLACY PO POWSTANIU LISTOPADOWYM / Polenbegeisterung. Deutsche und Polen nach dem Novemberaufstand 1830

Katalog wystawy w Zamku Królewskim w Warszawie, 29 listopada 2005 - 31 stycznia 2006 Wyd. polsko-niemieckie, 358 s., il. czarno-białe i kolor., oprawa twarda, cena: 10,00 zł ISBN 83-7022-153-X

Zamek Królewski w Warszawie we współpracy z Muzeum Kultur Europejskich w Berlinie (Państwowe Muzea w Berlinie / Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturalnego) przygotował wystawę w 175. rocznicę wybuchu powstania listopadowego. Wystawa nosi tytuł Solidarność 1830. Niemcy i Polacy po Powstaniu Listopadowym i jest jednym z ważniejszych wydarzeń Roku Polsko-Niemieckiego (2005/2006).
Wystawie towarzyszy dwujęzyczny katalog, przybliżający polskiemu czytelnikowi wydarzenia sprzed 175 lat, wydarzenia, których obecność w polskiej i niemieckiej świadomości historycznej jest znikoma. Po upadku powstania listopadowego, kiedy tysiące polskich uchodźców musiało opuścić kraj, wielu z nich spotkało się na terenie państw niemieckich z przychylnym przyjęciem miejscowych społeczności: na rzecz Polaków tworzono komitety wspierające, przeprowadzano zbiórki pieniężne, urządzano bale i koncerty charytatywne. Obecność polskich uchodźców w Niemczech umocniła tam tendencje liberalno-demokratyczne i zjednoczeniowe. Było to więc doświadczenie znacząco odmienne od dominujących w ostatnich dwu stuleciach negatywnych polsko-niemieckich relacji.
Katalog zawiera noty autorskie wraz z dokumentacją fotograficzną nt. prezentowanych na wystawie eksponatów ze zbiorów polskich, niemieckich, a także Muzeum Polskiego w Rapperswilu i Biblioteki Polskiej w Paryżu, obejmujących malarstwo (m.in. symboliczny obraz Dietricha Montena Finis Poloniae ze zbiorów Alte Nationalgalerie w Berlinie), grafikę niemiecką ilustrującą przebieg walk powstańczych, dokumenty archiwalne ukazujące aktywność społeczeństwa niemieckiego oraz oficjalną politykę państw niemieckich, prasę i publikacje wspomnieniowe. Godne polecenia są również eseje: prof. Klausa Zernacka Polskie powstanie listopadowe 1830 z perspektywy europejskiej, dr Piotra Majewskiego "Sage nie, du gehst den letzten Weg". Niemcy i Polacy po Powstaniu Listopadowym / "Sage nie, du gehst den letzten Weg", dr Agnieszki Morawińskiej Sztuka polska około 1830, dr Claude’a Keischa, prof. Konrada Vanji "Finis Poloniae 1831" Dietricha Montena. Analiza motywu.

SPOTKANIE Z MISTRZEM CANALETTEM

Multimedialny program edukacyjny na płycie CD-ROM cena 13 zł

STANISŁAWA LORENTZA WALKA O ZAMEK

Warszawa 1999, 92 s., 54 il. czarno-białe, cena 9,5 zł, ISBN 83-7022-098-3

Książka została wydana w ramach obchodów setnej rocznicy urodzin profesora Stanisława Lorentza, towarzysząc prezentowanej w Bibliotece Królewskiej Zamku Królewskiego w Warszawie wystawie Stanisława Lorentza walka o Zamek. Przedmiotem publikacji jest udział Profesora w ratowaniu (lata wojny i okupacji), w walce o odbudowę (1945-1970) i w restytucji (1971-1991) Zamku Królewskiego w Warszawie. Te wieloletnie i uporczywe zmagania przypomina komisarz wystawy Małgorzata Pleskaczyńska, opierając się w dużym stopniu na autorskich tekstach Stanisława Lorentza i najnowszym opracowaniu Ewy Suchodolskiej w Księdze pamiątkowej ku czci profesora Stanisława Lorentza (1999 r.). Bogata dokumentacja fotograficzna ilustruje wszystkie ważniejsze etapy działalności Profesora na rzecz Zamku.
Publikację zamyka bibliografia selektywna prac Stanisława Lorentza poświęconych Zamkowi.

STANISŁAW LESZCZYŃSKI. KRÓL POLSKI KSIĘCIEM LOTARYNGII

Katalog wystawy w Zamku Królewskim w Warszawie, 25 kwietnia - 10 lipca 2005, 280 s., 58 il. cz.-b. i 187 kolor., bibliografia, ISBN 83-7022-149-1, cena 20 zł

Katalog wystawy przygotowanej przez Zamek Królewski w Warszawie wraz z Musée Lorrain, Musée des Beaux-Arts i Bibliotheque Municipale w Nancy w ramach Roku Polskiego we Francji i obchodów Nancy 2005. Czasy Oświecenia. Zawiera zilustrowane noty 150 muzealiów prezentowanych na wystawie oraz 13 esejów autorstwa polskich i francuskich znawców życia i dzieł króla Stanisława Leszczyńskiego. W pierwszej części, dotyczącej roli Leszczyńskich w Rzeczypospolitej, znajdują się teksty dr Przemysława Mrozowskiego Leszczyńscy w historii Polski i prof. Józefa Andrzeja Gierowskiego Stanisław Leszczyński dwukrotny król Polski, w części poświęconej Marii Leszczyńskiej, królowej Francji, esej kustosza muzeum wersalskiego Xaviera Salmona pt. Królestwo za portret - o najwcześniejszej ikonografii królowej Marii, a w rozdziale nt. lotaryńskich rządów króla Stanisława artykuły Hélene Say, kustosza archiwum departamentu Meurthe et Moselle - o misternej grze dyplomatycznej, która doprowadziła do osadzenia króla Stanisława na tronie Lotaryngii i przejęcia tego księstwa przez Francję (Król Stanisław na tronie książąt Lotaryngii - majstersztyk dyplomacji francuskiej), Martine Mathias, komisarza generalnego wystawy ze strony francuskiej - o organizacji dworu króla-księcia (Na dworze króla Stanisława) i André Markiewicza, dyrektora Bibliotheque Municipal, instytucji przechowującej rękopisy i duże fragmenty księgozbioru królewskiego - o składzie Polaków na dworze w Lunéville (Polskie otoczenie króla Stanisława). Zagadnienie artystycznych pasji monarchy rozpatrują prof. Stéphanie Chapotot-Le Clerre (Ogrody króla Stanisława), prof. Jan K. Ostrowski (Król Stanisław i sztuka), Hanna Widacka (Grafika portretowa Stanisława Leszczyńskiego w XVIII w.) i prof. Gérard Voreaux, który sporządził krytyczny katalog dzieł monarchy (Król Stanisław - malarz i rysownik. Katalog dzieł). Ostatnia część wystawy i katalogu poświęcona jest dziedzictwu króla. O królewskich fundacjach, z których do dziś istnieją Akademia i biblioteka publiczna, pisze sekretarz Akademii Stanisława Jean-Claude Bonnefont (Król Stanisław - animator życia artystycznego i kulturalnego Lotaryngii), o problematyce godzenia przez króla tradycyjnego kultu katolickiego, w formach wyniesionych z Rzeczypospolitej, z myślą oświeceniową rozwijaną na jego dworze - prof. Anne Muratori-Philip (Król Stanisław - chrześcijanin i filozof), a Pierre-Yves Caillaut, architekt odpowiedzialny za rewaloryzację placu Stanisława, której zakończenie planuje się na 3 maja br. - o historii tego wybitnego dzieła urbanistycznego, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO (Plac Królewski w Nancy - modelowe dzieło urbanistyki). Katalog zamyka najobszerniejsza z dotychczas sporządzonych bibliografia prac poświęconych królowi Stanisławowi Leszczyńskiemu.

STOSUNKI POLSKO-SZWEDZKIE W DOBIE NOWOŻYTNEJ.

materiały z sesji pod red. K. Połujan, 92 il. czarno-białe, 34 kolor. cena 38 zł,

Materiały sympozjum naukowego, zorganizowanego wspólnie z Instytutem Szwedzkim w Sztokholmie, włączającego się przy pomocy Ambasady Królestwa Szwecji w Polsce, w przygotowania do planowanej przez Zamek na rok 2002 wystawy Orzeł i Trzy Korony. Sąsiedztwo polsko-szwedzkie nad Bałtykiem w epoce nowożytnej. W Sesji udział wzięli polscy i szwedzcy specjaliści różnych dziedzin: historycy, historycy sztuki, archeolodzy i pracownicy muzeów i bibliotek, w swych wystąpieniach prezentujący m.in. tło historyczne stosunków między Polską i Szwecją w XVI-XVIII w., wzajemne oddziaływania i wpływy, związki dynastyczne Wazów i Jagiellonów, rozłam dynastii i burzliwe zmagania w wieku XVII ("potop szwedzki") oraz ich tragiczne konsekwencje (grabież wojenna), a także zachowane do dziś materialne ślady tamtych czasów - polonika w kolekcjach szwedzkich. Publikację zamyka omówienie poszczególnych etapów mozolnej konserwacji Rolki Sztokhlomskiej - szwedzkiego daru dla Zamku Królewskiego w Warszawie, gestu symbolizującego chęć unormowania stosunków między obu państwami.

SZKŁO. KATALOG ZBIORÓW. Zamek Królewski w Warszawie i Fundacja Zbiorów im. Ciechanowieckich, Anna Szkurłat

2 wersje jęz. (pol. i ang.), wyd. I, 208 s., il. 198, oprawa miękka, ISBN 978-83-7022-169-0 (pol.), ISBN 978-83-7022-170-6 (ang.), cena 69,00 zł

SZTUKA – CEREMONIAŁ – INFORMACJA. STUDIUM WOKÓŁ KRÓLEWSKICH KOLEKCJI STANISŁAWA AUGUSTA, Ewa Manikowska

Warszawa 2007, 312 s., 60 il. czarno-białych i kolor., oprawa miękka, nakład 500 egz., cena 49,00 zł, ISBN 978-83-7022-167-6

URODA PORTRETU. Polska. Od Kobera do Witkacego

URODA PORTRETU Polska Od Kobera do Witkacego Warszawa 2009, 320 s., oprawa twarda i obwoluta, 76 il. kolor. + ilustracje detali obrazów, nakład 750 egz., ISBN 978-83-7022-182-9, cena 79,00 zł

U TRONU KRÓLOWEJ POLSKI... JASNA GÓRA W DZIEJACH KULTURY I DUCHOWOŚCI POLSKIEJ

336 s., 150 il. kolorowych, oprawa twarda, obwoluta, nakład 1000 egz.; ISBN-10: 83-7022-163-7, ISBN-13: 978-83-7022-163-8

Katalog towarzyszący wystawie zorganizowanej przez Zamek Królewski w Warszawie we współpracy z klasztorem Ojców Paulinów na Jasnej Górze i Muzeum Historii Polski, pokazywanej w Zamku w dniach 15 grudnia 2006-11 marca 2007 r.
W pierwszej części publikacji znalazły się eseje: Jana Golonki OSPPE - o znaczeniu Jasnej Góry w dziejach kultury polskiej - Jasna Góra w kulturze Polskiej; Przemysława Mrozowskiego - o zmieniającej się na przestrzeni wieków roli klasztoru jasnogórskiego w historii Polski - Jasna Góra: klasztor dynastyczny - państwowy - narodowy i Jerzego Żmudzińskiego - o wartości historycznej i artystycznej przedmiotów zgromadzonych w skarbcu - Skarbiec Jasnogórski. Na część drugą składa się 126 obszernych not katalogowych prezentujących wszystkie zgromadzone na wystawie obiekty, w tym nieeksponowaną dotąd publicznie sukienkę rubinową na obraz Matki Boskiej. Omawiane zabytki ułożone są chronologicznie - od dokumentu fundacyjnego klasztoru Paulinów na Jasnej Górze po plastikowy długopis z podobizną Matki Boskiej Częstochowskiej, którym podpisano tekst Porozumień gdańskich. Wszystkie noty opatrzone zostały całostronicowymi, barwnymi fotografiami oraz angielskimi "główkami".

W BLASKU SREBRA...

Katalog wystawy w Zamku Królewskim w Warszawie, 11 września - 19 listopada 2006 264 s., 167 il. kolor., 3 eseje, 150 not, ang. streszczenia esejów, bibliografia, indeks mistrzów, oprawa miękka, nakład 700 egz., Warszawa 2006, cena 95,00 zł ISBN-10: 83-7022-162-9, ISBN-13: 978-83-7022-162-1

Srebra z XVI-XIX w. z ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów i współczesnej Polski ze zbiorów muzeów rosyjskich: Ermitażu w Sankt Petersburgu, Muzeów Moskiewskiego Kremla i Muzeum Historycznego w Moskwie.

Bogato ilustrowany katalog, prezentujący eksponaty trzech zbiorów rosyjskich, skonstruowany z podziałem na ośrodki produkcji zestawione w porządku alfabetycznym, wewnątrz poszczególnych działów zaś - chronologicznie, z wydzieleniem twórczości poszczególnych mistrzów, co w wypadku niektórych z nich, jak Nathanael Schlaubitz czy Peter Röde III, reprezentowanych kilkoma dziełami, pozwala prześledzić ewolucję stylu ich wyrobów. Indeks mistrzów ma ułatwić pracę z katalogiem, zaś bibliografia dostarczyć wskazówek, dotyczących także nie zawsze znanej literatury rosyjskojęzycznej.
W katalogu oprócz pięknych fotografii obiektów znalazły się także, bardzo ważne dla tego typu wydawnictw, ilustracje znaków złotniczych: znaków miejskich i imiennych mistrzów.
Autorkami not i esejów wprowadzających są pracownicy naukowi muzeów rosyjskich: Marina N. Łopato (Państwowy Ermitaż), Natalia W. Raszkowan (Muzea Moskiewskiego Kremla), Tatiana I. Sizowa (Państwowe Muzeum Historyczne).

W ŚWIECIE PORCELANY... STARA CERAMIKA EUROPEJSKA I ORIENTALNA W KOLEKCJI IRENEUSZA SZARKA

154 s., 415 il. cz.-b. i kolor.; oprawa twarda ISBN 83-7022-138-6 cena 60 zł;

NAKŁAD WYCZERPANY

Publikacja wydana z okazji wystawy zorganizowanej przez Zamek Królewski w Warszawie (18 listopada 2003 - 18 stycznia 2004) z cyklu prezentacji prywatnych polskich kolekcji dzieł sztuki. Katalog, stanowiący pierwszą w dziejach polskiego kolekcjonerstwa ceramiki pełną ilustrowaną dokumentację, obejmuje 413 obiektów ze zbioru gromadzonego w ciągu 51 lat, którego trzon stanowi XVIII-wieczna porcelana, zarówno europejska, jak i dalekowschodnia. Wyróżnić tu należy przedmioty powstałe w Królewskiej Manufakturze Porcelany w Miśni (jedna czwarta zbiorów), w tym wazon z kolekcji Augusta II czy łyżkę z najsłynniejszego na świecie serwisu łabędziego Henryka hr. Brühla. Prezentowany jest również liczny zespół polskiej porcelany i fajansu, z unikatowym dziś przykładem z początkowego okresu działalności (kon. XVIII w.) pierwszej polskiej manufaktury porcelany w Korcu. Warto podkreślić związki kolekcji z Zamkiem Królewskim w Warszawie: talerze z miśnieńskiego serwisu należały do króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i, jak można sądzić, były używane podczas słynnych obiadów czwartkowych. Publikację zamyka grupa obiektów, które zmieniły właściciela i dziś znajdują się m.in. w zbiorach Zamku.

ZAMEK KRÓLA JEGOMOŚCI I RZECZYPOSPOLITEJ. Przewodnik dla dzieci po Zamku Królewskim w Warszawie

Agnieszka Dąbrowska, 32 s., 152 il. kolorowe, oprawa zeszytowa, nakład 3000 egz.; ISBN 83-7022-152-1, cena 10,00 zł

Publikacja dzięki przystępnej i urozmaiconej formie językowej (m.in. zagadki, zadania zmuszające młodego czytelnika do uwagi i aktywności, ciekawostki historyczne, krzyżówka) oraz atrakcyjnej szacie graficznej zaprojektowanej przez Olgierda Chmielewskiego (np. tekst na tle starodruku lub archiwalnych fotografii, ujęty w ramy z fragmentami dzieł sztuki, zabawne rysunki inspirowane postaciami z obrazów, gra planszowa, mapki ułatwiające orientację i poruszanie się po Zamku) odchodzi od formuły typowego przewodnika po salach zamkowych, a ze względu na zawartą w niej wiedzę historyczną zachęca do korzystania z książeczki także poza Zamkiem.
Na przykład w rozdziale Ocalone ślady historii czytelnik znajdzie informacje o odbudowie Zamku, a w Cennych zbiorach - o królewskich kolekcjach dzieł sztuki. Podstawowe wiadomości o herbach zawiera tekst Pod znakiem Orła i Pogoni, ilustrowany planszą przedstawiającą herby 32 ziem i województw dawnej Rzeczypospolitej. Ukryte znaczenia podpowiadają, jak odczytywać symboliczne treści zawarte w prezentowanych w Zamku dziełach sztuki, a Paleta Canaletta zachęca do zwiedzenia jednej z najpiękniejszych sal - z widokami Warszawy pędzla słynnego weneckiego malarza zatrudnionego na dworze Stanisława Augusta, które po II wojnie światowej były pomocne w odbudowie stolicy. Jest także rozdział poświęcony innemu nadwornemu malarzowi ostatniego króla Polski - Marcellemu Bacciarellemu. Przewodnik zamykają poczet królów Polski związanych z Zamkiem i Słowniczek, w którym młodzi czytelnicy znajdą informacje o panujących w Polsce dynastiach i z którego dowiedzą się, co znaczy np. termin arras, antyszambra, camera obscura czy weduta. Warto dodać, że publikacja jest bogato ilustrowana barwnymi fotografiami najważniejszych sal, dzieł sztuki, obiektów rzemiosła artystycznego. Szczególnie zapraszamy do lektury rodziców dzieci w wieku przedszkolnym, uczniów szkół podstawowych i wychowawców!

ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE. ALBUM, Andrzej Rottermund

2 wersje jęz. (pol. i ang.), wyd. II, popr. i zmien., 228 s., 202 il. cz.-b. i kolor., oprawa twarda, ISBN 978-83-7022-173-7 (pol.), 978-83-7022-176-8 (ang.), cena 120,00 zł

ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE. Film dokumentalny

DVD, 5 min., cztery wersje językowe: polska, angielska, hiszpańska i francuska, cena 8,00 zł

Minimalne wymagania sprzętowe: PC z procesorem Pentium 366, napęd CD-ROM lub DVD-ROM, 32 Mb RAM

ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE. MALARSTWO DO 1900. KATALOG ZBIORÓW, Dorota Juszczak, Hanna Małachowicz

Warszawa 2007, 2 tomy, oprawa miękka, nakład 1500 egz., cena 119,00 zł; ISBN 978-83-7022-168-3; t. 1 (658 s.) zawiera wstęp dotyczący historii zbiorów malarstwa w Zamku Królewskim oraz katalog obejmujący 494 obrazy, 512 il. czarno białych; t. 2 (184 s.) zawiera aneksy w postaci indeksów i zestawień oraz 195 il., w tym 79 barwnych

To pierwszy z serii katalogów zbiorów Zamku Królewskiego w Warszawie. Publikacja zawiera obszerne opracowanie obrazów będących własnością Zamku, powstałych przed rokiem 1900, autorstwa malarzy polskich i obcych. Obejmuje obrazy eksponowane w Zamku Królewskim, a także w innych muzeach oraz znajdujące się w magazynach Zamku.
W katalogu znalazły się oprócz dzieł powszechnie znanych również takie, które nie były wcześniej publikowane. Zaproponowano szereg nowych atrybucji i datowań. Szczegółowo opracowano historię obiektów w oparciu o badania źródłowe. Opracowanie zawiera bogatą bibliografię i zestawienie źródeł dotyczących epoki Stanisława Augusta i 1. połowy XIX w.
files/Katalog_malarstwa.doc 470.00 KB

ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE. Przewodnik

Andrzej Rottermund 68 s., 144 il. cz.-b. i kolor., oprawa miękka, nakład 10 000 egz.; Warszawa 2003, ISBN 83-7022-129-7

Publikacja stanowi nową, znacznie rozszerzoną wersję Przewodnika, który po raz pierwszy ukazał się w 1995 r. Autor w pierwszej części książki przybliża historię Zamku na tle dziejów Polski - od czasów średniowiecza do okresu odbudowy po II wojnie światowej. Część druga to zasadniczy przewodnik, dzięki któremu zwiedzający ma możliwość dokładnego zapoznania się z zespołami sal: Piwnicami, Pokojami Dworskimi, Apartamentami: Królewskim i Wielkim, Pokojami Królewiczowskimi, Salami Sejmowymi, ekspozycjami urządzonymi na II piętrze Zamku oraz w pałacu Pod Blachą, ich historią, funkcją oraz ze zgromadzonymi w nich bezcennymi dziełami sztuki. Ważnym dopełnieniem tej części są fotografie najcenniejszych obiektów i najciekawszych fragmentów sal, a także plany poszczególnych kondygnacji Zamku. W publikacji znalazła się również charakterystyka działalności Zamku jako budowli reprezentacyjnej i jako muzeum; tę część uzupełniły m.in. fotografie wykonane podczas wizyt składanych w Zamku przez monarchów z całego świata.

ZA OJCZYZNĘ I NARÓD. 300 LAT ORDERU ORŁA BIAŁEGO

Katalog wystawy w Zamku Królewskim w Warszawie, 9 listopada 2005 - 31 stycznia 2006 512 s., 411 il. kol., oprawa twarda, nakład 1000 egz., cena: 30,00 zł ISBN 83-7022-151-3

Katalog towarzyszący wystawie pod tym samym tytułem, czynnej na Zamku Królewskim w Warszawie od 10 listopada 2005 do 31 stycznia 2006 r.

Tak jak wystawę uznać można za wydarzenie naukowe, tak katalog - za przełom w dotychczasowym stanie wiedzy o historii orderu. Przynosi on niezwykle bogaty, po raz pierwszy zestawiony materiał źródłowy z różnych dziedzin sztuki związanych z historią orderu - złotnictwa, rzemiosła artystycznego, malarstwa, grafiki i medalierstwa ze zbiorów czołowych muzeów publicznych i kościelnych w kraju oraz ze zbiorów drezdeńskich, petersburskich, moskiewskich i wiedeńskich. Prezentację różnorodnych obiektów w układzie chronologicznym poprzedzają rozprawy na poszczególne tematy, przedstawiające w większości nowe ustalenia faktograficzne, które stawiają w zupełnie nowym świetle nie tylko początki orderu, ale i dzieje jego odznak. Na podstawie nieznanych dotąd archiwaliów katalog podaje nowe ustalenia nt. daty pierwszego nadania odznak orderu, a także ich pierwotnych kształtów, opisy nieznanych łańcuchów orderowych, strojów wielkiego mistrza i kawalerów w czasach saskich, niezwykłą historię Łańcucha i Miecza Orderu Orła Białego z fundacji Stanisława Augusta, dzieje łańcuchów wykonanych w Królestwie Kongresowym, wyjaśnia datację i przeznaczenie medali orderowych bitych na zlecenie Augusta II i Augusta III. Przedstawia historię Orła Białego jako herbu polskiego, prezentuje ordery cudzoziemskie znane w Polsce przed wprowadzeniem Orderu Orła Białego, próby ustanowienia Orderu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i nieznany epizod z Orderem Janiny Sobieskich. Ukazuje dzieje Orderu Orła Białego od jego saskich początków, poprzez lata panowania Stanisława Augusta, wznowienie za czasów Księstwa Warszawskiego i w Królestwie Polskim, okres przywłaszczenia przez carów rosyjskich, odrodzenie orderu po odzyskaniu niepodległości, lata na obczyźnie, aż po ponowne przywrócenie orderu w kraju. Prezentuje kolejnych suwerenów orderu i dwunastu Wielkich Mistrzów - Prezydentów RP.
Bogato ilustrowana, starannie wydana publikacja, to efekt pracy wielu naukowców, historyków, historyków sztuki i zabytkoznawców z licznych muzeów, bibliotek i archiwów z Polski, Niemiec, Rosji i Austrii. Planowany drugi tom wydawnictwa będzie zawierał blisko 1400 nazwisk kawalerów Orderu Orła Białego z całego trzechsetlecia.

ZEGARY STANISŁAWA AUGUSTA, Zuzanna Prószyńska

Warszawa 1994, streszczenie w językach angielskim i francuskim, 260 s., 61 il. czarno-białych, 20 il. kolorowych, cena 5 zł, ISBN 83-7022-038-X

Książka poświęcona jest nieznanemu dotychczas aspektowi mecenatu Stanisława Augusta - zegarmistrzostwu i zegarom. Stanowi próbę rekonstrukcji królewskiej kolekcji zegarów, prezentuje efektowne, francuskie i polskie projekty oraz ich realizacje, omawia dorobek i działalność zegarmistrzów nadwornych i serwitorów królewskich. Eksponuje ponadto symboliczny walor zagadnienia, poczynając od określenia ideowej funkcji zegara w reprezentacyjnych wnętrzach Zamku Królewskiego i Łazienek, a skończywszy na interpretacji alegorycznego Portretu Stanisława Augusta z klepsydrą, pędzla Marcella Bacciarellego.